ފައިސާ ނުވަތަ ފައިސާއިން އަގުކުރެވިދާނެ އެއްޗެއް ނުވަތަ ކަމެއްގެ ބަދަލުގައި ޖިންސީ ޢަމަލެއް ތިމާ ހިންގުމަށް ތިމާ އަމިއްލައަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޢަމަލަށެވެ. ނުވަތަ އެފަދަ ކަމެއް ކުރުމުގެ ޢަމަލަށެވެ.

މައްޔިތެއްގެ ނުވަތަ މަރުވެފައިވާ އިންސާނެއްގެ މުޅި ހަށިގަނޑު ނުވަތަ އެފަދަ ހަށިގަނޑެއްގެ ބައިތަކަށެވެ.

އެއްވުމުގެ ޙައްޤުގެ ބޭނުން ހިފުން މުޅިން މަނާވެގެން ނުވަތަ ނަފީވެގެން ނުދާނެ ގޮތުގެމަތިން، އެ ޙައްޤާ ގުޅޭގޮތުން މި ޤާނޫނުގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި، މި ޤާނޫނުން ބާރު ލިބިގެން، ފުލުހުންގެ އިދާރާއިން ނުވަތަ ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާއަކުން ގެންނަ ހަނިކަމަށެވެ.

ބަޑިބޭސް ނުވަތަ އެފަދަ ނުރައްކާތެރި ކެމިކަލެއް ހިމެނޭފަދަ ހަތިޔާރަށާއި، މީހެއްގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ މުދަލަކަށް ބޮޑު ގެއްލުމެއް ދެނިވި ހަތިޔާރަށެވެ.

އޮޓޮމެޓިކް އަދި އެނޫންވެސް ބަޑިއާއި ގޮވާތަކެތި ހިމެނޭގޮތުން، އެއިން އާދައިގެ ޢާންމު ހުއްދަ ބޭނުމެއް ކުރެވެން ނުހުންނަ އެއްޗެހީގެ ތެރެއިން މީހަކު މަރާލެވިދާ ފަދަ ގޮތަށް ފަރުމާކޮށްފައި ހުންނަ ނުވަތަ މީހަކު މަރާލުމުގެ ޤާބިލުކަން ހުރި ކޮންމެ ހަތިޔާރަށެވެ.

ކަރަންޓާއި، ބިމުގެ އަޑިން ނަގާ ޕެޓްރޯލިއަމްގެ ބާވަތްތަކާއި، ޕެޓްރޯލިއަމްގެ އުފެއްދުންތަކާއި، ގޭހާއި، ބިމުގެ އަޑިން އުފެދޭ ހޫނާއި، ނިއުކްލިއަރ މާއްދާތަކާއި، ދިރޭތަކެތީގެ ބާވަތްތައް ފަނާވުމުން އުފެދޭ ބައިތަކުންނާއި، އިންސާނުންގެ ޒަރީއާއިންނާއި ޤުދުރަތީ ގޮތުން އުފެދޭ ކުދިންނާއި، އިރުގެ އަތްވާއި، ވަޔާއި، ރާޅާއި، އޮއެވަރާއި ދިޔަވަރުގެ ޒަރީއާއިން އުފެދޭ ނުވަތަ އުފައްދާ ހަކަތައަށެވެ.

ހަކަތަ އުފައްދައި، ފޯރުކޮށްދީ އަދި ބޭނުންކުރުމާ ގުޅުންހުރި އެންމެހައި ކަންކަމަށެވެ.

ޤާނޫނުއަސާސީގެ 141 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހައިކޯޓުގެ ނަމުގައި އުފައްދާ ކޯޓަށެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓަށެވެ.

ފައިސާއިން ވިޔަސް އެނޫން ގޮތަކަށް ވިޔަސް، މުޤާބިލެއް ނެތި، އެއް ފަރާތުން އަނެއް ފަރާތަށް އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ދޭ ކޮންމެ އެއްޗަކަށެވެ.

ފަޔަރއާމްސްއާއި އެކްސްޕްލޯސިވްސްގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނޭ، ފަރުދެއް ނުވަތަ ބަޔަކާ ދެކޮޅަށް ބޭނުންކުރެވޭ ނުވަތަ ބޭނުންކުރަންޖެހޭ ޙާލަތްތަކުގައި، މީހެއްގެ ފުރާނައަށް ގެއްލުމެއް ލިބުމުގެ ފުރުޞަތު ކުޑަވާނެ ގޮތަށް ފަރުމާކުރެވިފައިވާ އަދި އެ މަޤްޞަދުގައި ބޭނުންކުރެވޭ ލެސް ލީތަލް ހަތިޔާރަށެވެ.

ލޭބަލްކުރެވިފައިވާ ނުވަތަ ޕްރިސާވްކުރެވިފައިވާ ގަސްގަހާގެހި ނުވަތަ އޭގެ ބަޔަކަށެވެ.

ނުވަތަ "ވިސްލްބްލޯކޮށްގެން މަޢުލޫމާތު ހުށަހެޅުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ނޭދެވޭ ޢަމަލެއްގެ މަޢުލޫމާތު މި ޤާނޫނުގައި ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަކަށް، މި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ފަރާތަކަށް ފޯރުކޮށްދިނުމެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 118 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މީހުންނަށެވެ.

ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، އެ ވޯޓެއް ނަގާ ވަގުތު، އެ ވޯޓެއް ނަގާ ޖަލްސާގައި ހާޒިރުވެ ތިބި މެންބަރުންގެ ތެރެއިން، ވޯޓުނެގި ކަމަކާ އެއްކޮޅަށް ނުވަތަ ދެ ކޮޅަށް ވޯޓު ދިނުމަށެވެ. ހާޒިރުވެ ވޯޓުގައި ބައިވެރިވި މީހުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ބެލުމުގައި، ވަކި ކޮޅަކަށް ވޯޓު ނުދޭ މެންބަރުންނެއް ނުގުނޭނެއެވެ.

ސޮސައިޓީ ހިންގުމަށް އެކުލެވޭ ކޮމިޓީއަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްދޭ ސޮސައިޓީއެއްގެ ހިންގާ ގަވާއިދާއި، އެ ގަވާއިދަށް ގެނެވޭ އުނިއިތުރަށެވެ.

ފައިސާގެ ޢަދަދަކުން ނުވަތަ މުދަލަކުން ނުވަތަ ޚިދުމަތެއްގެ ގޮތުގައި، ދައުލަތަށް ލިބޭ އަނބުރާ ދައްކަން ނުޖެހޭ އަދި އެއަށް ބަދަލެއް ދޭން ނުޖެހޭ އެހީއަށެވެ.

އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ ޖަމްޢިއްޔާއަކަށް ނުވަތަ ޖަމާޢަތަކަށް ނުވަތަ ޢާންމު އިދާރާއަކަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާ މުއްދަތަށެވެ.

ބެލެންސް ޝީޓް، ފައިދާއާއި ގެއްލުމުގެ ހިސާބު، ހިސާބުތަކާ ގުޅިފައިވާ ޖަދުވަލުތަކާއި ނޯޓްތައް، ޑިރެކްޓަރުންގެ ރިޕޯޓް، ހިސާބުތަކާގުޅޭ އޮޑިޓަރުންގެ ރިޕޯޓް އަދި މިނޫނަސް އެ ލިޔުންތަކާ އެކުގައިވާ ނުވަތަ އެ ލިޔުންތަކުގައި ހިމަނާފައިވާ އެންމެހައި ލިޔުންތަކަށެވެ.

އެ މާޙައުލެއްގެ ޢާންމު ފިނިހޫނުމިނުގައި އަލިފާން ރޯކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ނުވަތަ ހުޅު ރޯވާ އެއްޗެއް މެދުވެރިކޮށް، ނުވަތަ ވަކި ފިނިހޫނުމިނެއްގައި އޭގެ އަމިއްލަ ޒާތުގައި ފަސޭހައިން ހުޅުހިފާނެ ބާވަތުގެ މާއްދާއަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 37 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހުއްދަ ދޫކުރެވޭ ފަރާތްތަކަށެވެ. އަދި މި މާނައިގައި ބޯހިމެނުމާއި ސަރވޭ ކުރުމަށް ކަނޑައެޅޭ ސުޕަވައިޒަރުންނާއި، އެނިޔުމަރޭޓަރުންނާއި، ޑޭޓާ އެންޓްރީ މަސައްކަތްކުރުމަށް ހުއްދަ ދީފައިވާ މީހުން ހިމެނެއެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޕެސްޓިސައިޑްގެ ގޮތުގައި އުފެއްދޭނެ، ބޭނުންކުރެވޭނެ، ވިއްކޭނެ އަދި ދިވެހިރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓުކުރެވޭނެ އަދި ދިވެހިރާއްޖެއިން އެކްސްޕޯޓުކުރެވޭނެކަމަށް މިނިސްޓަރު ހުއްދަ ދޭ ބާވަތްތަކުގެ ޕެސްޓިސައިޑާބެހޭ ރަޖިސްޓްރީއަށެވެ.

ރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ ބަނދަރުތަކާއި، ވައިގެ ބަނދަރުތަކުގެ ތެރެއިން، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ދަތުރުތަކަށް ހުޅުވާލެވިފައިވާ އަދި އިމިގްރޭޝަނުގެ ޚިދްމަތްތައް ޤާއިމުކުރެވިފައިވާ ބަނދަރުތަކަށެވެ.

ޤާނޫނު ނަންބަރު 24/76 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު) އާއި، އެނޫނަސް ހެއްކާ ގުޅޭގޮތުން ޢަމަލުކުރުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ އެނޫންވެސް ޤާނޫނަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޢައްޔަންކުރެވޭ ހެލްތު އެންޑް ސޭފްޓީ އިންސްޕެކްޓަރުންނަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 29 މާއްދާގެ ދަށުން ޢައްޔަންކުރެވޭ ހެލްތު އެންޑް ސޭފްޓީ އޮފިސަރުންނަށެވެ.

ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްދޭ ތަނެއްގައިދޭ ޚިދުމަތާބެހޭ ނުވަތަ ހިންގުމާބެހޭ ނުވަތަ ތަނާބެހޭ ނުވަތަ ބަލިމީހުންގެ މަޢުލޫމާތު، ކަރުދާހުގައި ނުވަތަ އިލެކްޓްރޯނިކްކޮށް އެއްކުރެވޭ ނިޒާމަށެވެ. މި ނިޒާމުގައި ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްދޭ ތަނަކުން މުޖްތަމަޢުއާއެކުދޭ ކޮމިއުނިޓީ ޚިދުމަތްތަކުގައި ނުވަތަ މޮބައިލް ޚިދުމަތްފަދަ ޚިދުމަތްތަކުގައި ދެވޭ ނުވަތަ އެއްކުރެވޭ ޞިއްޙީ މަޢުލޫމާތުވެސް ހިމެނޭނެއެވެ.

ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2012 (ޢާންމު ޞިއްޙަތު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 6 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އުފައްދާފައިވާ އެޖެންސީއަށެވެ.

ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކޮށްގެން ނުވަތަ މަންފާ ލިބެމުންދާ ކަންކަން ބޭނުންކޮށްގެން، މޫސުމަށް ބަދަލުގެނެވޭ ކަންކަމުން ލިބެމުންދާ ނުވަތަ ލިބިދާނެ ނުވަތަ އަސަރުކުރާނެ ކަންކަމުން ޤުދުރަތީ ނުވަތަ އިންސާނީ ނިޒާމަށް އަންނަ ޤުދުރަތީ ބަދަލުތަކަށެވެ.

ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ދޭ ހޮސްޕިޓަލްތަކާއި، މަރުކަޒުތަކާއި، ޕޯސްޓްތަކާއި، ކްލިނިކްތަކާއި އެފަދަ އެހެން ތަންތަން ހިމެނޭ ގޮތަށެވެ.

ކުށެއްގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެއް ނުވަތަ ފަރާތްތަކެއް ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ ފަރާތަކުން ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ނުވަތަ ފަރާތްތައް ފަހައި ދުއްވުމަށެވެ.

އެހެން ކުންފުންޏެއްގެ (އެ ކުންފުނީގެ ސަބްސިޑިއަރީ ކުންފުންޏެއްގެ) ކޮންޓްރޯލިންގ އިންޓްރެސްޓެއް އޮންނަ މިންވަރަށް، އެ ކުންފުންޏެއްގެ އެންމެހައި ނުވަތަ އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ހިއްސާ އޮތް ކުންފުންޏަކަށެވެ.

ޖަނަވާރުގެ އުރަވަޅިން އޮށް ކަނޑައިލައިގެން ނެގުމަށް ނުވަތަ އޮށަށް ލޭ ދައުރުކުރާ ނާރު އެކަމަށް ޚާއްޞަ އާލާތެއް ބޭނުންކޮށްގެން ފިއްތާލުމަށް ނުވަތަ އެ ނާރު ފިއްތާލުމަށް އުރަވަޅީގެ ބުޑުގައި ރަބަރު ޕެކިނެއް އެޅުވުމަށް ނުވަތަ ނާރުގަ ގޮށްޖެހުމަށެވެ.

ނުވަތަ "ނަރުހުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2015 (ޞިއްޙީ ޚިދުމަތުގެ ފަންނީ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ނަރުހުންނަށެވެ.

ގޭގޭގެ ފާޚާނާތަކުން ބޭރުވާ ނަރުދަމާގެ ހޮޅިން ފެށިގެން، ނަޖިހާއި ނަޖިސްފެން އެއްކޮށް އެއްތަނަކަށް ގެންދިޔުމަށްޓަކައި ޤާއިމުކުރެވިފައިވާ ނަރުދަމާގެ ވިއުގަޔާއި، އެ ވިއުގައިގައި ހިމެނޭ އެންމެހައި ބައިތަކެއް ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.

މީހުން ދިރިއުޅޭ ތަންތަނުންނާއި އެނޫންވެސް ތަންތަނުން އުފެދޭ ނަޖިހާއި، ނަޖިސްފެނާއި، ތަޣައްޔަރުވެފައިވާ ދިޔާ އެއްޗެހި ހޮޅި ލައިންއެއްގެ ޒަރީއާއިން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކަށް ޖަމާކޮށް، ޓްރީޓްކޮށް މެނޭޖްކުރުމުގެ ޚިދުމަތަށެވެ.

:

ފެންނަ ފެނުމުގައި ކުއްޖާގެ ސިކުނޑީގެ ނުވަތަ ކުއްޖާ ނަފްސާނީގޮތުން މަސައްކަތްކުރުމުގައި ނުކުޅެދުންތެރިކަމެއް ހުރި ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ އަދި އެ ޙާލަތު މެދުވެރިވެފައިވަނީ ކުއްޖާއަށް މީހެއްގެ ފަރާތުން ދޭ ނަފްސާނީ އަނިޔާއެއްގެ ސަބަބުން ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ޙާލަތެއްގައި، ކުއްޖާގެ އުޅުމުގައި ނުވަތަ ކުއްޖާގެ ސިކުނޑީގައިވާ އުނިކަމާއި، އެންޒަޔަޓީއާއި، ޑިޕްރެޝަންއާއި، އެކަނިވެރިވުމާއި، ރުޅިގަދަވުމާއި ހެދިބޮޑުވުމުގައި ލަސްވުން ފަދަ ކަންކަމާއި އެނޫންވެސް ނަފްސާނީ އަނިޔާއެއް ލިބިފައިވާކަން ދަލީލުކޮށްދޭ ކަންކަމަށެވެ.

ފާޚާނާތަކުންނާއި ބަދިގޭންނާއި އަތްދޮންނަ ތަށްޓާއި ދޮންނަމެޝިންފަދަ ތަކެތިން ބޭރުކުރާ ފެނަށެވެ.

ނަރުދަމާގެ ނިޒާމުން ބޭރުވާ ނަޖިހާއި ނަޖިސްފެން އެއްވެސް ތަނަކަށް ބޭރުކުރުމުން އެތަނުގެ ތިމާވެއްޓަށް ނުވަތަ ދިރުމަކަށް ގެއްލުން ނުވާ މިންވަރަކަށް ނަޖިހާއި ނަޖިސްފެން ސާފުކުރާ ނިޒާމަށެވެ.

ޢިމާރާތެއް ކަމަށް ވީނަމަވެސް ނުވަތަ އެނޫން ތަނެއް ކަމަށް ވީނަމަވެސް، ހަށިވިއްކުމުގެ ވިޔަފާރިކުރުމަށް ތައްޔާރުކުރާ ނުވަތަ ބޭނުންކުރާ ކޮންމެ ތަނަކަށެވެ.

ކުދިންގެ ކާނާއާގުޅޭގޮތުން ލަފާދިނުމުގެ ޢިލްމާއި ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ މީހުންނަށެވެ.

މުދަލެއް ނުވަތަ ޚިދުމަތެއް ފާހަގަކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ކޮންމެ ވަސީލަތަކަށެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އަކުރު، ބަސް، ނަން، ސޮއި، ހިސާބު އަކުރު، ސުރުޚީ، ލޭބަލް، ސްލިޕް، މުދަލުގެ ބައްޓަން، ޕެކޭޖިންގ، ކުލަ، ވަސް، އަޑު އަދި އެއިން އެއްޗެހިތަކެއް ނުވަތަ ކަންތައްތަކެއް އެއްކޮށްލައިގެން ފަރުމާކޮށްފައިވާ އެއްޗެހި ހިމެނެއެވެ.

އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ޒަކާތް ދެއްކުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އެކި ބާވަތްތަކުގެ މުދަލުން، ޒަކާތް ދެއްކުމަށް ލާޒިމުވުމަށްޓަކައި އެ މީހަކަށް މިލްކުވާންޖެހޭ މިންވަރަށެވެ.

މަސައްކަތްކުރާ މީހަކަށް ނުވަތަ ޢާންމު މީހަކަށް، ހާނީއްކައެއް ނުވަތަ އަނިޔާއެއް ނުވަތަ ބައްޔެއް ޖެހޭފަދަ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ޤާނޫނަކުން ނުވަތަ ގަވާއިދަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ނުވަތަ ފާހަގަކޮށްފައިވާ ކަމަކަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގެ ދަށުން ނުރައްކާތެރި ބަލިކަމަށް ކަނޑައަޅާ ބައްޔަށެވެ.

އެއްޗެއްގައި ހުންނަ ކެމިކަލް ސިފަތަކުގެ ސަބަބުން، ނުވަތަ ޢާންމު ޞިއްޙަތަށާއި ތިމާވެއްޓަށް އޭގެ ސަބަބުން ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިކުރުވާފަދަ ސިފަތަކެއް ހުރުމުގެ ސަބަބުން، ނުވަތަ ގޮވާ ޒާތުގެ ސިފައެއް ހުރުމުގެ ސަބަބުން، ނުވަތަ ބަލިމަޑުކަން ފަތުރާ ޒާތުގެ ކުންޏަށް ވުމުގެ ސަބަބުން، ނުރައްކާތެރި ކުނީގެ ގޮތުގައި ގިންތިކުރެވޭ ކުންޏަށެވެ.

ނުރައްކާތެރި ކުނި އަދި ޚާއްޞަ ކުނި ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުނީގެ އެއްވެސް ބާވަތެއް މެނޭޖުކުރުމުގެ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް ޚާއްޞަކުރެވޭ މަރުކަޒަށެވެ.

ކޮމިއުނިޓީ ތަޢުލީމު ނުވަތަ މުޖުތަމަޢީ ތަޢުލީމާއި، ކޮންޓިނުއިންގ އެޑިޔުކޭޝަންއާއި ލައިފްލޯންގ ލަރނިންގއާއި އެޑަލްޓް އެޑިޔުކޭޝަން އަދި ސެކަންޑް ޗާންސް އެޑިޔުކޭޝަންގެ މަފްހޫމުތައް ހިމެނޭގޮތުން، ރަސްމީ ތަޢުލީމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިފައިނުވާ ފަރާތްތައް ނުވަތަ ރަސްމީ ތަޢުލީމުގެ ނިޒާމު ފުރިހަމަކުރުމަށްފަހު އިތުރަށް ކިޔަވަން ބޭނުންވާ ފަރާތްތައް މުޖުތަމަޢުގައި ބޭނުންތެރި ބަޔަކަށް ވުމަށް އެ ބަޔަކު ބޭނުންވާ ހުނަރާއި ޢިލްމާއި ޚިޔާލާތު ނުރަސްމީ ގޮތެއްގައި އުނގެނޭ އުނގެނުމަށެވެ.

ޒޯނެއްގައި އުފައްދާ މުދަލުގެ ތެރެއިން، ޑިއުޓީ ދެއްކުމަށްފަހުގައިވެސް، ޑޮމެސްޓިކް މާކެޓަށް ނުވިއްކޭނެ މުދަލަށެވެ. ނުވަތަ ޑޮމެސްޓިކް މާކެޓަށް ނުދެވޭނެ ޚިދުމަތަށެވެ.

އެތަކެއް ކްލެއިމްތަކެއް ނުވަތަ އިލްތިޒާމްތަކެއް އެއް ނެޓް ކްލެއިމަކަށް ނުވަތަ އެއް އިލްތިޒާމަކަށް ބަދަލުކުރުމަށްޓަކައި ލިޔުމުން ކުރެވިފައިވާ އެރޭންޖްމަންޓަކަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގައި ތަފްޞީލުކޮށްފައިވާ ފަދަ ކޮންމެ ޢަމަލެކެވެ.

ނުވަތަ "ބިއުރޯ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގެ ނަންބަރު 13/2006 (7 ފެބުރުވަރީ 2006) ދެންނެވުމުން އުފައްދައި، މިނިސްޓްރީގެ ދަށުން ހިނގަމުންދާ ނޭޝަނަލް ބިއުރޯ އޮފް ކްލެސިފިކޭޝަނަށެވެ.

އަޑުއަހާ މިޔުޒިކު ލިޔުމުން ހުށަހަޅައިދޭ ނިޒާމަކަށެވެ.

ޕަބްލިކް ނޯޓަރީއެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ފަންނުގެ ޤާނޫނާއި އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ލިޔުމެއްގައި، ޕަބްލިކް ނޯޓަރީއެއްގެ ސިއްކަ ޖަހައި ސޮއިކުރުމަށެވެ.

ނޯޓަރައިޒްކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ފަންނުގެ ޤާނޫނާއި އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ޕަބްލިކް ނޯޓަރީއެއްގެ ސިއްކަ ޖަހައި ސޮއިކޮށްފައިވާ ލިޔުމަކަށެވެ.

އެއްވުމެއް އިންތިޒާމުކުރާ ފަރާތުން ނުވަތަ ފަރާތްތަކުން، ފުލުހުންގެ އިދާރާއަށް، އެ އެއްވުން ބާއްވާކަން އަންގާ ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަށެވެ.

' ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެ އެއްޗަކީ ހަތިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށްފިނަމަ، މީހެއްގެ މުދަލަކަށް ގެއްލުން ލިބިދާނެ ނުވަތަ ފުރާނައަށް ނުވަތަ ހަށިގަނޑަށް ނުރައްކާތެރި ހާނީއްކައެއް ވެދާފަދަ ތަކެއްޗާއި، ގޮވާ އެއްޗެއްސާއި، އަލިފާން ރޯވެދާފަދަ ތަކެއްޗާއި، ހަތިޔާރުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެ އެއްޗެއްސާއި އެނޫންވެސް އެއްޗެހި ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.

ނުވަތަ "ރަހުނު ބެހެއްޓުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދަރަންޏެއް ނަގާއިރު، އެ ދަރަނި އަދާނުކުރެވިއްޖެނަމަ، ދަރަނި ދޭ ފަރާތުގެ ޙައްޤު ހޯދުމަށް ވިއްކާލެވިދާނެ ނުވަތަ ކުއްޔަށް ދެވިދާނެ އެއްޗެއް ބެހެއްޓުމަށެވެ. ރަހުނަކީ މިގޮތުން ބެހެއްޓޭ ކޮންމެ އެއްޗެކެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 230 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ރަށު ކައުންސިލަށެވެ.

ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާއިރު، ރަށު އޮފީސްކަމުގައި ބަލަމުން އަންނަ ތަންތަނަށާއި، އިދާރީ ހިންގުން ވަކިން ހުރި ސެކްޝަންތަކަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަށްރަށާއި، އަތޮޅުތަކާއި، ސިޓީތަކުގެ އިޚްތިޞާޞް ކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ތަންތަނަށެވެ.

ރަށެއްގައި ރަށު ކައުންސިލްގެ ސަރަޙައްދުގައި ހިމެނޭ އެ ކައުންސިލަކާ ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ މަގުތަކަށެވެ.

މި ޤާނޫނު ހިނގާ ފަޅުރަށްތަކަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ.

ކައުންސިލްގެ ސަރަޙައްދުގައި ރަޖިސްޓަރީވެ އެރަށެއްގެ ނުވަތަ އެ ސަރަޙައްދެއްގެ ރަށްވެއްސަކަށް ވެފައިވާ މީހުންނަށެވެ.

މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށެއްގެ ގޮތުގައި ސަރުކާރުން އިޢުލާންކޮށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގެ މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށެއްގެ ގޮތުގައި ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓްގައި ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ ރަށްރަށާއި ސަރަޙައްދުތަކަށެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށެއް ކަމުގައި ސަރުކާރުން އިޢުލާނުކޮށް، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ ކޮންމެ ރަށަކަށެވެ.

މި ޤާނޫނު ބުނާ އުފެއްދުމާއި އެ އުފެއްދުންތަކުގެ މުޞައްނިފުންނާއި، ޕަރފޯމަންސްތަކާއި، ޕަރފޯމަންސް ހުށަހަޅައިދޭ ފަންނާނުންނާއި، އަޑުގެ ރިކޯޑިންގތަކާއި، އަޑުގެ ރިކޯޑިންގ އުފެއްދި ޕްރޮޑިއުސަރުންނާއި، ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރާ އުފެއްދުންތަކާއި، ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރާ ފަރާތްތަކާއި އަދި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މިލްކުކޮށްދޭނަމަ، މިލްކުކޮށްދޭ ޙައްޤުތަކާއި އެ ޙައްޤުތައް މިލްކުކޮށްދޭ މީހުން ވަކިކުރަން އެނގޭނޭ މަޢުލޫމާތަށެވެ. ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ އުފެއްދުމެއް، ހުށަހެޅުމެއް، އަޑުގެ ރިކޯޑިންގއެއް ނުވަތަ ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރާ އުފެއްދުމެއް ބޭނުންކުރުމުގެ ގަވާއިދުތަކާއި ޝަރުޠުތައް އަންގައިދޭ މަޢުލޫމާތަށެވެ. އަދި މިފަދަ މަޢުލޫމާތުތައް އެކުލަވާލެވިފައިވަނީ ނަންބަރުތަކާއި ކޯޑުތައް ބޭނުންކޮށްގެންކަމަށްވާނަމަ، އެފަދަ މަޢުލޫމާތުވެސް މި ލަފްޒުގެ މާނައިގައި ހިމެނެއެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރެވޭ އަދި އެ މަޤާމުގައި ދެމިހުރި މީހާއަށެވެ. "ރައްޔިތެއް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެ މީހެއްގެ ޤައުމީ ނިސްބަތް ދިވެހިރާއްޖެއަށް ނިސްބަތްވާ ކޮންމެ މީހަކަށެވެ.

ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަޤާމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަޤާމުން އިސްތިޢުފާ ދިނުމުގެ ސަބަބުން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަޤާމުގައި ހުރި މީހަކު، ކުށްވެރިނުވެ ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތިން އެމަޤާމުން ވަކިވެފައިވާ މީހުންނަށެވެ. އަދި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 300 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަމުގެ މަޤާމު އަދާކުރުމަށްފަހު އެމަޤާމުން ވަކިވެފައިވާ މީހުންވެސް މި މާނައިގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭނެއެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އުފައްދާ ބޯޑުގެ ރައީސަށެވެ.

އެމީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުރި ނަފްސާނީ ނުވަތަ ޖިސްމާނީ ނުކުޅެދުންތެރިކަމެއްގެ ސަބަބުން، އެފަރާތެއްގެ މަޞްލަޙަތު ޙިމާޔަތްކޮށްދޭނެ އެހެން ފަރާތެއް މެދުވެރިކޮށްގެން މެނުވީ، މަދަނީ މައްސަލައެއްގެ ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާތައް ކުރިއަށްގެންދިޔުމުގެ ޤާބިލުކަން ނެތް ކޮންމެ ފަރާތަކަށެވެ.

ގިނަ ދުވަހަށް ދެމެހެއްޓުމަށް ކުރާ އެންމެހައި ކަންތައްތަކާއި، އެ ތަކެތި ހަލާކުނުވާނެ އަދި ވީރާނާނުވާނެ ގޮތުގެމަތިން މަރާމާތުކޮށް ބެލެހެއްޓުމަށެވެ.

ގިނަދުވަހަށް ދެމެހެއްޓުމަށް ކުރާ އެންމެހާ ކަންތައްތަކާއި، އެތަކެތި ހަލާކު ނުވާނެ އަދި ވީރާނާ ނުވާނެ ގޮތުގެ މަތިން މަރާމާތުކޮށް ބެލެހެއްޓުމަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނެރޭ ކޯޓު އަމުރަށެވެ.

ޕެސްޓިސައިޑް ގެންގުޅުމާއި އޭގެ ބޭނުން ހިފުމުގައި ޕެސްޓިސައިޑްގެ އަސަރުން އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް ރައްކާތެރިވުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ ޚާއްޞަ ހެދުމާއި، ތަކެއްޗާއި އާލަތަށެވެ.

ނުވަތަ "ރައްޔިތުންގެ މަޝްވަރާއާއެކު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޢާންމުކޮށް ދަޢުވަތު ދިނުމުން އެރަށެއްގެ ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން ހާޒިރުވި ބައެއްގެ ޚިޔާލާއި މަޝްވަރާ ހޯދުމަށެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސާއި، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ނައިބު ރައީސް ހިމެނިގެންވާގޮތަށެވެ.

ކަމުގައި ބުނެފައިއެވަނީ، އިޖްތިމާޢީ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކޮމިޓީއަށެވެ.

މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުގެ ފަހުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަމުން ވަކިވާ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން މަޖިލީހުގެ ޢުމުރުގެ ދައުރެއްގެ، އެންމެ މަދުވެގެން 4 (ހަތަރެއް) އަހަރު މެންބަރުކަން ކޮށްފައިވާ ކޮންމެ މީހަކަށެވެ. އަދި އެފަދަ މީހަކަށް ޙައްޤުވާ މާލީ ޢިނާޔަތާއި އެހެން ޢިނާޔަތްތައް ދިނުމުގައި އެމީހަކު ވަކިވާ ތާރީޚުގެ ކުރިން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަން ކޮށްފައިވާ މަޖިލީހުގެ ޢުމުރުގެ ހުރިހާ ދައުރެއް ގުނޭނެއެވެ. މިގޮތުން މަޖިލީހުގެ ދައުރު ގުނުމުގައި، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޢުމުރުގެ ދައުރެއްގެ އެންމެ މަދުވެގެން 4 (ހަތަރެއް) އަހަރު މެންބަރުކަން ކުރުމުން، އެއީ ދައުރެއްގެ ގޮތުގައި ގުނޭނެއެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އެއް އިންތިޚާބުން އަނެއް އިންތިޚާބާ ދެމެދުގައި މެންބަރުކަމުގައި މެދުނުކެނޑި ދެމިހުރުމަށެވެ.

ރަށުގެ ނުވަތަ އަތޮޅުގެ ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައި ސަރުކާރުންނާއި، އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުންނާއި އެކިއެކި ޖަމާޢަތްތަކުން ލިބޭ އެހީއާއި، ލޯނާއި، މި ނޫނަސް އެ ރަށެއްގެ ނުވަތަ އަތޮޅެއްގެ ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައި ޖަމާކުރެވޭ ހުރިހާ ފައިސާއަކާއި، އުފުލޭ މުދަލާއި ނުއުފުލޭ މުދަލާއި ބިންބިމާއި ތަކެއްޗަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 2 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ޙާލަތްތަކުގައި ނަގާ ވޯޓަށެވެ.

ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 9 ވަނަ މާއްދާގައި ދިވެހި ރައްޔިތެއް ކަމުގައި ބުނެފައިވާ ކޮންމެ މީހަކަށެވެ.

ހުކުރު ދުވަހާއި، ޤައުމީ ދުވަހާއި، ކީރިތި ރަސޫލާގެ ޢީދުމީލާދު ދުވަހާއި، ރާއްޖެ އިސްލާމްވި ދުވަހާއި، މިނިވަން ދުވަހާއި، ރަމަޟާންމަހުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހާއި، ފިޠުރު ޢީދު ދުވަހާއި، ނަޞްރުގެދުވަހާއި، ޖުމްހޫރީ ދުވަހާއި، ޙައްޖު ދުވަހާއި، އަޟުޙާ ޢީދު ދުވަހަށެވެ.

ރަސްމީ ބަންދު ދުވަސްތައްކަމަށް، ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ކަނޑައަޅާފައިވާ ދުވަސްތަކަށެވެ.

ޤައުމީ ފެންވަރުގައި އެކި ދާއިރާތަކުން ސިޔާސަތު ކަނޑައެޅުމާއި ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޛުކުރެވޭ މިންވަރު ދެނެގަތުމަށް ބޭނުންވާ އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ފަރާތްތަކުން ބޭނުންވާ، އިޤްތިޞާދީ، އިޖްތިމާޢީ، ތިމާވެށި އަދި އާބާދީއާބެހޭ ތަފާސްހިސާބެވެ. އަދި މިފަދަ ތަފާސްހިސާބަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަފާސްހިސާބުގެ ޤައުމީ ނިޒާމުގައި ހިމެނޭ އިދާރާތަކުން ތަފާސްހިސާބުގެ އަސާސްތަކަށް ބިނާކޮށް ބިއުރޯއިން ވަޒަންކުރެވި ކަނޑައެޅިފައިވާ ފެންވަރަށް ފެތޭ ތަފާސްހިސާބެވެ.

ޤައުމީ މަންހަޖަށް ކިޔަވައިދޭ ޕްރީސްކޫލް ތަޢުލީމާއި، ފަށާ ތަޢުލީމާއި ޘާނަވީ ތަޢުލީމަށެވެ.

މަދުރަސީ ތަޢުލީމު ދިނުމަށް، ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން ހިންގާ މަރުކަޒަކަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހުއްދަކުރެވޭ ފަރާތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު އެކުލެވޭ ގޮތަށް މިނިސްޓްރީން ލިޔެ ބަލަހައްޓާ ދަފްތަރަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިންސްޓިޓިއުޓްގެ ފަރާތުން ބެލެހެއްޓުން ލާޒިމުކޮށްފައިވާ ރަޖިސްޓަރީއަށެވެ.

މި ނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަކުން މެޑިކަލް ސެޓިފިކެޓް ދޫކުރުމަށް ހުއްދަދީފައިވާ ފަރާތް ތަކަށެވެ.

ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިއެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ދީފައިވާ މާނައިގައެވެ.

ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން ހިންގާ ޖަމްޢިއްޔާތަކުގެ ތެރެއިން ގެވެށި އަނިޔާގެ ޝިކާރައަކަށްވީ މީހާގެ މަޞްލަޙަތު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ހިލޭސާބަހަށް ހިންގާ އަދި އޮތޯރިޓީގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އަމިއްލަ ޖަމްޢިއްޔާތަކަށެވެ.

ޤާނޫނު ނަންބަރު 18/2014 (ވިޔަފާރި ރަޖިސްޓަރީކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަރާތަށެވެ.

ނުވަތަ "ރަޖިސްޓްރާރ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ފިކުރީ މުދަލާބެހޭ ޙައްޤުތައް ރަޖިސްޓަރީކޮށްދީ، އެކަމާބެހޭ ކަންކަން ހިންގައި ބެލެހެއްޓުމަށް ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޢައްޔަންކުރާ ރަޖިސްޓްރާރަށެވެ.

ނުވަތަ "ރަޖިސްޓްރާރ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޔޫނިއަންތައް ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަންކުރާ ފަރާތަށެވެ.

ދައުލަތުގެ ޚަރަދުތަކުގެ ތެރޭގައި އަބަދުމެ ގަވާއިދުން ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދު ނުވަތަ ދައުލަތުގެ ހަރުމުދަލެއް ނުއުފެދޭ ނުވަތަ އިތުރުނުވާ ޚަރަދުތަކަށެވެ.

ރަސްމީ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން ކަނޑައެޅޭ ވަކި ސަނަދެއް ނެތި މަސައްކަތުގައި ދެމިތިބޭ ފަރާތްތަކަށް، މަސައްކަތުގެ ތަޢުލީމާއި ތަމްރީނު ދިނުމުގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން އެފަރާތްތަކުގެ ފެންވަރު ދެނެގަނެ، މަތީ ހަރުފަތަކަށް ވާސިލުވުމަށްޓަކައި މަތީ ތަޢުލީމާއި ތަމްރީނުގެ ފުރުޞަތު ފަހިކޮށްދޭ އުސޫލަށެވެ.

ދައުލަތުގެ ހިންގުމުގައި އުފެދޭ ލިޔެކިޔުން ނުވަތަ ފޮޓޯ، އޯޑިއޯ، ވީޑިއޯ ގެ ޒަރީޢާއިން ރިކޯޑުކޮށްފައިވާ ތަކެއްޗަށެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދުގައި އުފައްދާ ތަކެއްޗާއި ޚިދުމަތުގެ ޖުމްލަ އަގު، އިންފްލޭޝަނަށް އެޖަސްޓުކުރުމަށްފަހު މިންކުރުމަށް ގެންގުޅޭ މިންގަނޑަށެވެ.

ނޭޝަނަލް ހެލްތް ލެބޯރަޓަރީން ލިބެން ނެތް ޚިދުމަތްތައް ހޯދުމަށް މި ޤާނޫނުގެ 21 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ ދިވެހިރާއްޖެ ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގެ ލެބޯރަޓަރީތަކަށެވެ.

އަރަންޏަށްވުރެ ދަރަނި ގިނަވެފައިވާ ބޭންކެއްގެ އެސެޓުތައް ވިއްކުމަށާއި، ވިއްކައިގެން ލިބޭ ފައިސާއިން، މި ޤާނޫނުގައި އިސްކަންދީފައިވާ ތަރުތީބުން ދަރަނިތައް ޚަލާޞްކުރުމުގެ މަސައްކަތްކުރުމަށް އެމް.އެމް.އޭ އިން ޢައްޔަންކުރާ ފަރާތަކަށެވެ.

އަރަންޏަށްވުރެ ދަރަނި ގިނަވެފައިވާ އިންޝުއަރެންސް ކުންފުންޏެއްގެ އެސެޓްތައް ވިއްކުމަށާއި، ވިއްކައިގެން ލިބޭ ފައިސާއިން، މި ޤާނޫނުގައި އިސްކަންދީފައިވާ ތަރުތީބުން ދަރަނިތައް ޚަލާޞްކުރުމުގެ މަސައްކަތްކުރުމަށް އޮތޯރިޓީން ޢައްޔަންކުރާ ފަރާތަކަށެވެ.

އެކި ބާވަތުގެ އެސެޓުތަކާ ގުޅިފައިވާ، ނުވަތަ އެ އެސެޓުތަކަށް ކުރިމަތިވެދާނެ ރިސްކްއާގުޅޭ ގޮތަށް އެ އެސެޓުތަކުގެ އަގަށް ބަދަލު ގެނެވިފައިވާ ބޭންކުގެ އެސެޓުތަކަށެވެ.

ޤާނޫނު ނަންބަރު 8/2009 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޕެންޝަނާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ޤާއިމުކޮށްފައިވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރިޓަޔަރމަންޓް ޕެންޝަން ސްކީމުގެ ދަށުން ލިބޭ ފައިސާ ފިޔަވައި، ރިޓަޔަރމަންޓް ސްކީމެއްގެ ދަށުން ލިބޭ ކޮންމެ ފައިސާއަކަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގެ ދަށުން ރިޕޯޓުކުރަންޖެހޭ ބަލިކަމަށް ކަނޑައަޅާ ބައްޔަށެވެ.

ގެވެށި އަނިޔާގެ ޢަމަލެއް ހިނގައިފިކަމުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭހިނދު، ނުވަތަ އެފަދަ ޢަމަލެއް ހިނގާފާނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭހިނދު، ނުވަތަ އެފަދަ ޢަމަލެއް ނުހިނގާނުދާނެކަމަށް ބެލެވޭހިނދު، އެކަން ފުލުހުންނަށް ނުވަތަ އޮތޯރިޓީއަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަންގާ އެންގުމަށެވެ.

ޤާނޫނު ނަންބަރު 16/2010 (ބްރޯޑްކާސްޓްކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ހުއްދަ ލިބިގެން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޤާއިމުކޮށްފައިވާ މަރުކަޒަކުން، އެހެން ބައެއްގެ ކޮންޓެންޓް އެއްވެސް އުނިއިތުރެއް ނުގެނެސް އަލުން ބްރޯޑްކާސްޓްކުރުމަށެވެ.

ބޭންކެއްގެ ރައުސްމާލުގެ ޖުމްލަ އިތުރު ކުރުމަށެވެ.

ގަނެފައިވާ މުދަލެއް އަނބުރާ ރައްދުކުރާ ޙާލަތްތަކުގައި، އެ މުދަލެއް ސާފުކޮށް، އެކްސްޓެންސިވް ޓެސްޓިންގއަށްފަހު އަލުން ބަންދުކޮށް ވިއްކުމަށް ނެރެފައިވުމަށެވެ.

އިންޝުއަރެންސް ކުންފުންޏަކުން ވިއްކާފައިވާ އިންޝުއަރެންސް ޕޮލިސީއެއް ނުވަތަ ޕޮލިސީތަކެއްގެ ދަށުން އެ ކުންފުނީގެ މައްޗަށް އޮންނަ ރިސްކު، އިންޝުއަރެންސް ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ދަށުން އެހެން ފަރާތަކަށް ނުވަތަ ފަރާތްތަކަކަށް ބަދަލުކުރުމަށެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ރީތަކާފުލް ހިމެނޭނެއެވެ.

އިންޝުއަރެންސްގެ ވިޔަފާރިކުރާ ފަރާތަކާއެކު އިންޝުއަރެންސް ކޮންޓްރެކްޓެއް (އިންޝުއަރެންސްގެ ވިޔަފާރިކުރާ ފަރާތަށް، ވަކި ރިސްކަކާ ގުޅިގެން އެ ކޮންޓްރެކްޓުގެ ދަށުން އެއްވެސް ވަރެއްގެ ބަދަލެއް ދެވޭ ކޮންޓްރެކްޓެއް) ހަދާ ފަރާތަކަށް، އެ ކޮންޓްރެކްޓާ ގުޅިގެން ދައްކާ ޕްރީމިއަމަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިމްޕޯޓްކޮށްފައިވާ އެއްޗެއް، އޭގެ ޒާތަށް ބަދަލެއް ނުގެނެސް ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރަށް ގަވާއިދާ އެއްގޮތަށް ގެންދިޔުމަށެވެ.

ކުރިން ނަގާފައިވާ ދަރަނިތައް އަދާކުރުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދުމަށްޓަކައި ދަރަނި ނެގުމަށެވެ.

ކުނީގެ ގޮތުގައި އުކާލެވޭ ތަކެތި ބޭނުންކޮށްގެން ތަކެތި ހެދުމަށް ނުވަތަ އުފެއްދުމަށެވެ.

ޤާނޫނީ އިޖުރާއަތެއްގެ ދަށުން ނުވަތަ ކްރެޑިޓަރުންނާ މަޝްވަރާކޮށްގެން، ދަރަންޏެއްގެ ޚަރަދުތަކަށް ނުވަތަ އެ ދަރަނި އަނބުރާ ދައްކަންޖެހޭ މުއްދަތަށް ނުވަތަ އެނޫންވެސް އެ ދަރަނީގެ އެހެން މާލީ އިލްތިޒާމުތަކާއި ޝަރުޠުތަކަށް ބަދަލު ގެނައުމަށެވެ.

ދައުލަތުގެ ވަޒީފާ އަދާކުރާ ނުވަތަ އަދާކޮށްފައިވާ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން ޕެންޝަން ޙައްޤުވާ ޢުމުރު ހަމަވެފައިވާ ފަރާތްތަކަށް މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން 12 (ބާރަ) މަސްދުވަހުގެ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ވަޒީފާ ހަމަޖައްސައިދިނުމުގެ އުސޫލަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޢުމުރަށެވެ.

ނުވަތަ "ރުހުން އޮތުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޓްރާންސްޕްލާންޓްކުރުމަށްޓަކައި ގުނަވަން ހަދިޔާކުރުމަށް އަދި/ނުވަތަ ގުނަވަން ލިބިގަތުމަށް، ކަމާބެހޭ އެންމެހައި މަޢުލޫމާތު އެނގިހުރެ، އެއްވެސް މަޖުބޫރުކަމެއް ނެތި އަދި މާލީ އެއްވެސް މަންފާއެއް ލިބިގަތުމެއް ނުވަތަ ދިނުމެއް ނެތި، އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި އެއްބަސްވުމަށެވެ.

ކުށުގެ ސަބަބުން ސީދާ އަސަރުކުރި ފަރާތްތައް އެކުވެ، އެފަރާތްތަކުގެ އިހުސާސްތަކާއި ބޭނުންތައް ދެނެގަނެ، އަދި މީހުންނަށާއި ގުޅުންތަކަށް ލިބުނު ގެއްލުން ފޫބެއްދޭނެ ގޮތެއް އެކުލަވާލައި، ކުއްޖާގެ ފަރާތުން މިފަދަ ކަމެއް ތަކުރާރުނުވާނެ ގޮތް ހޯދުމުގެ ފުރުޞަތު ތަނަވަސްކޮށްދިނުމެވެ.

އަސްކަރީ ބާރުތަކުން، ޤާނޫނާ ޚިލާފު ޢަމަލުތަކެއް ހިންގާ ބަޔަކާއި ނުވަތަ ދުޝްމަނުންގެ ބާރަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިއްޖެނަމަ ކުރިމަތި ލުމުގައި ގެންގުޅެންޖެހޭނެ އުޞޫލުތަކާއި، މިންގަނޑުތަކާއި، ބޭނުންކުރެވޭނެ ބާރުގެ މިންވަރާއި، ހަމަލާދެވޭނޭ ގޮތްތަކާއި، އަދި ހަތިޔާރުން ހަމަލާދެވޭނެ ޙާލަތްތައް ފަދަ ކަންކަން ބަޔާންކޮށްދޭ ގަވާއިދަށެވެ.

ކޭޝް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ޕޭމަންޓް އިންސްޓްރުމަންޓްތައް އެއް ތަނެއްގައި ބަލައިގަނެ އަދި އެއަށްވާ ޢަދަދު، ކުރެވޭ މުޢާމަލާތަކުން ނުވަތަ މެސެޖަކުން ނުވަތަ ޓްރާންސްފަރއަކުން ނުވަތަ އެ ފަންޑްސް ޓްރާންސްފަރކުރުމުގެ ޚިދުމަތް ނިސްބަތްވާ ކްލިއަރިންގ ނެޓްވާރކެއް މެދުވެރިކޮށް، ކޭޝްއިން ނުވަތަ އެނޫންވެސް އެއްޗަކުން އެހެން ތަނެއްގައި ހުރި ބެނިފިޝަރީއަކަށް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޚިދުމަތަކަށެވެ.

ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ ވަކިވަކި ޢާންމު ފަރުދުންނާއި ޤާނޫނީ ޝަޚުޞުތަކުގެ ތެރެއިން ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކަށެވެ.

ފުލުހުންގެ މަޤާމުތައް މަތިން ތިރިއަށް ތަރުތީބުވެފައިވާގޮތުން ވަކި މީހަކު ހިމެނޭ ގިންތިއަށް، ނުވަތަ ހައިސިއްޔަތަށެވެ.

ހިމެނޭގޮތަށް، މަސް ޖަމާކުރުވުމަށް ބޭނުންކުރާ އާލާތް ނުވަތަ އެގްރިގޭޓްކުރުމާގުޅޭ ސާމާނު ބެހެއްޓުން، ހޯދުން ނުވަތަ އަނބުރާ ހޯދުން؛

މި ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގައި ހިމެނޭ އިސްތިސްނާ ޙާލަތު ހިމެނުމާއެކު ދެމަފިރިން ކަމުގައި ނުވާ ދެމީހުންގެ މެދުގައި، މީހެއްގެ ޖިންސީ ގުނަވަނެއް، އެހެން މީހެއްގެ ޖިންސީ ގުނަވަނަކަށް ނުވަތަ ޖިންސީ ގުނަވަން ނޫން ގުނަވަނަކަށް، ކިތަންމެ ކުޑަ މިންވަރަކަށް ނަމަވެސް، އެމީހެއްގެ ރުހުމާ ނުލާ، ވެއްދުމަށެވެ.

އަންނަނިވި ކަންކަމުންކުރެ ކަމަކާ ގުޅިގެން ދޭ ކޮންމެ މުޤާބިލަކަށެވެ.

ކަނޑައެޅިގެން ގެވެށި އަނިޔާގެ ޝިކާރައަކަށްވީ މީހާގެ ހުރުމަތް ކަނޑުވާލުމަށް ނުވަތަ އޭނާ ލަދުގެންނެވުމަށް އަމާޒުކޮށްގެން ހިންގޭ ޢަމަލުތަކަށެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ހިމެނޭނެއެވެ.

އެ ތަކެތީގެ ޤުދުރަތީ މާޙައުލުގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނޭ އަދި އިންސާނުން އެ މާޙައުލެއް ކޮންޓްރޯލްކޮށްފައިވާ މާޙައުލެއްގައި ގަރުބަގަނެ އުފަންވެ އާލާވެ ބޮޑުވާ ދިރޭ ތަކެއްޗަށެވެ.

ޤާނޫނުއަސާސީގެ 133 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢައްޔަންކުރާ ބަންޑާރަނައިބަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 14 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޑެޕިއުޓީ އެޓަރނީ ޖެނެރަލާއި، މި ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލާއި، މި ޤާނޫނުގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގައި ބަޔާންކުރާ ލީގަލް ސަރވިސް އަދި ލީގަލް ސަޕޯޓް ސަރވިސްގެ ގިންތީގެ މަޤާމުތަކަށް ޢައްޔަންކުރެވޭ ފަރާތްތަކަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އޮފީހަށެވެ. އަދި ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހަކީ، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން "އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް" ގެ ނަމުގައި ހިނގަމުން އައި އޮފީހެވެ.

ބައިނަލްއަޤްވާމީ އަދި ސަރަޙައްދީ ބަނދަރުތަކުގެ ގޮތުގައި ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާ ބަނދަރުތަކަށެވެ.

އިލެކްޓްރޯނިކް މައްޗަށް ބިނާކޮށް އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއް އަޅާނެ ފަރާތަކަށެވެ.

1949 ގެ ޖެނީވާ ކޮންވެންޝަންތަކާއި، އެ ކޮންވެންޝަންގެ އެޑިޝަނަލް ޕްރޮޓޮކޯލްތަކާއި އަދި ކޮމެންޓަރީ އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންސާނިއްޔަތުކަމުގެ ޤާނޫނުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެހެނިހެން ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާތަކުގެ ތެރެއިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަރާތުން ބައިވެރިވެފައިވާ މުޢާހަދާއަކާ ޚިލާފު ޢަމަލެކެވެ.

ގިނަ ޤައުމުތަކުގައި ހިންގާ އަދި ގިނަ ބަޔަކު ބަލައިގަންނަ މުއައްސަސާއަކުން ނުވަތަ ކުންފުންޏަކުން ހިންގާ ސްކޫލް އިމްތިޙާނުތަކަށެވެ.

ކަސްޓަމްސްއިން ކަނޑައަޅާ އުސޫލުތަކެއްގެ މަތިން ކުރެވޭ އިމްޕޯޓް، އެކްސްޕޯޓް، ނުވަތަ ރީއެކްސްޕޯޓް ނުވަތަ ކަނޑުން އެތެރެކުރުމަށެވެ.

ހަމައެކަނި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެއް މަންޒިލުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަނެއް މަންޒިލަށް ކަނޑުބޯޓު ނުވަތަ މަތިންދާ ބޯޓު މެދުވެރިކޮށް ދަތުރުފަތުރުކުރުން ފިޔަވައި، ކަނޑުބޯޓެއް ނުވަތަ މަތިންދާ ބޯޓެއް ބޭނުންކޮށްގެން ކުރެވޭ ކޮންމެ ދަތުރުފަތުރަކަށެވެ.

އިންޓަރނޭޝަނަލް އެކައުންޓިންގ ސްޓޭންޑަޑްސް ބޯޑުން ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ އިންޓަރނޭޝަނަލް ފައިނޭންޝަލް ރިޕޯޓިންގ ސްޓޭންޑަޑްސްއާއި އިންޓަރނޭޝަނަލް ފައިނޭންޝަލް ރިޕޯޓިންގ ސްޓޭންޑަޑްސް ފޮރ ސްމޯލް އެންޑް މީޑިއަމް ސައިޒްޑް އެންޓިޓީސްއާއި އިންޓަރނޭޝަނަލް އެކައުންޓިންގ ސްޓޭންޑަޑްސް އަދި ކޮމިޝަނަރ ޖެނެރަލް ހުއްދަ ދީފައިވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ގޮތުން ޤަބޫލުކުރާ އެނޫންވެސް އެކައުންޓިންގ ސްޓޭންޑަޑަކަށެވެ.

ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޖަމްޢިއްޔާއެއްގެ ވަޒީފާގައިވާ ފަރާތްތަކާއި އެފަދަ ޖަމްޢިއްޔާއެއްގެ ފަރާތުން މަސައްކަތްކުރުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވާ އެންމެހައި ފަރާތްތައް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.

ސީދާކޮށް ނުވަތަ ނުސީދާކޮށް ކަމުގައިވީނަމަވެސް، ސިސްޓަމެއް މެދުވެރިކޮށް އެހެން ބައިވެރިންނަށް ޓްރާންސްފަރކުރުމަށް ނުވަތަ ބައިވެރިންގެ މެދުގައި ކްލިއަރކުރުމަށް، ނުވަތަ ސެޓްލްކުރުމަށް، އެ ސިސްޓަމް ރޫލްސްގެ ދަށުން ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާކަމަށް ޤަބޫލުކުރާ ފަރާތަކަށެވެ.

ކަމުގައި ބުނެފައިއެވަނީ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޢުމުރު ހަމަވުމުގެ ސަބަބުން ނޫން ގޮތަކަށް، އެއްވެސް އިންތިޚާބީ ދާއިރާއެއްގެ ގޮނޑި ހުސްވެއްޖެނަމަ އެ އިންތިޚާބީ ދާއިރާއެއްގެ ގޮނޑިއަށް މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރުމަށްޓަކައި ބާއްވާ އިންތިޚާބަށެވެ.

ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ ޢުމުރު ހަމަވުމުގެ ސަބަބުން ނޫން ގޮތަކަށް، އެއްވެސް އިންތިޚާބީ ދާއިރާއެއްގެ ގޮނޑި ހުސްވެއްޖެނަމަ އެ އިންތިޚާބީ ދާއިރާއެއްގެ ގޮނޑިއަށް މެންބަރަކު އިންތިޚާބުކުރުމަށްޓަކައި ބާއްވާ އިންތިޚާބަށެވެ.

ޢިމާރާތަކާ ގުޅޭގޮތުން ކަމަށްވާނަމަ، އެ ޢިމާރާތެއް މަރާމާތުކުރުމާއި، ބޮޑުކުރުމާއި، އެ ޢިމާރާތް އަލުން އެޅުމާއި، އަލުން ކޮޅަށްޖެހުމާއި، އެ ޢިމާރާތަށް ބައެއް އިތުރުކުރުމާއި، ޢިމާރާތުން ބައެއް އުނިކުރުން ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.

ވިސްލްބްލޯކުރާ ފަރާތަކާ ދެކޮޅަށް ވަޒީފާގެ މާޙައުލުގައި މި ޤާނޫނުގެ 10 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރެއިން ފިޔަވަޅެއް އެޅުމެވެ.

ޖިންސީ ފުރައްސާރަކުރުމާއި ގޯނާކުރުމުގެ ޢަމަލަކަށް ރުހުމަށް ނުވަތަ ޤަބޫލުކުރުމަށް ނުވަތަ އެއްބަސްވުމަށް ނުވަތަ އެއްބާރުލުމަށެވެ.

މީހެއްކަމުގައިވީނަމަވެސް، ގަހެއްކަމުގައިވީނަމަވެސް، ޖަނަވާރެއްކަމުގައިވީނަމަވެސް، ސޫތްޕެއްކަމުގައިވީނަމަވެސް، ޖަރާސީމެއްކަމުގައިވީނަމަވެސް، ގައިންގަޔަށްއަރާ ބަލީގެ ފަނި އުފުލައިދޭ ނުވަތަ އުފުލައިދިނުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ލިބިފައިވާ ވަސީލަތަށެވެ.

އެ މާއްދާއެއްގައި އިންސާނުންނަށް ނުވަތަ ދިރުންތަކަށް ބަލިޖައްސާ ބަލީގެ ފަނި އުފުލައިދޭ ނުވަތަ އުފުލައިދިނުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ލިބިފައިވާ ނުވަތަ އެފަދަ ނުރައްކާތެރި އެއްޗެއް އެކުލެވޭ މާއްދާއަށެވެ.

ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމާއި، ސިޔާދަތަށް ގެއްލުންވާފަދަ ޢަމަލެއް ކުރާ ދިވެހިންނެވެ.

މި ޤާނޫނަށް އަމަލުކުރަން ފަށާއިރު ޤާނޫނީ ވަކީލުކަމުގެ ހުއްދަ ލިބިފައިވާ ޤާނޫނީ ވަކީލުންނާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހުއްދަ ދޫކުރާ ޤާނޫނީ ވަކީލުންނަށެވެ.

އަގު އަދާކުރުން ހިމެނޭގޮތަށް ނުވަތަ އަގު އަދާކުރުމަކާ ނުލައިވިޔަސް ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތެއްގެ ތެރެއިން ސިންގަލް-ޔޫސް ޕްލާސްޓިކްގެ ބާވަތެއް، ޑިސްޓްރިބިއުޓްކުރުމަށްޓަކައި ނުވަތަ ގަތުމަށްޓަކައި ނުވަތަ ބޭނުންކުރުމަށްޓަކައި ބާޒާރަށް ނެރުމަށެވެ.]

ޢަމަލުކުރުން ހުއްޓާލުމަށާއި، ކެންސަލްކުރުމަށާއި، އޮތް އެއްޗެއް އެހެންގޮތަކަށް ބަދަލުކުރުމަށާއި، އެކަހެރިކުރުމަށެވެ.

ޤާނޫނު ނަންބަރު 16/2024 (ބިނާވެށި ޕްލޭންކުރުމާއި ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) އާއި އެ ޤާނޫނަށް ގެނެވޭ އެންމެހައި އިޞްލާޙުތަކާއި، އެ ޤާނޫނު އުވާލެވޭ ހިނދެއްގައި އެ ޤާނޫނުގެ ދާއިރާއާ ގުޅޭގޮތުން އަލަށް އެކުލަވާލާ އެންމެހައި ޤާނޫނުތައް ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.

ޒޯނެއް ތަރައްޤީކުރުމުގެ ހުއްދަ ދޭއިރު އެ ޒޯނެއްގައި ހިމެނޭ ބިމަށާއި، އެ ޒޯނެއް ތަރައްޤީކުރުމުގައި އެ ޒޯނެއްގެ ޑިވެލޮޕަރު އުފައްދާ ބިން ހިމެނޭގޮތުންނެވެ. އަދި، އެއިން ކޮންމެ ބާވަތެއްގެ ބިމަކާ ގުޅިފައިވާ ނުއުފުލޭ މުދަލާއި، ދާއިމަށް އެ ބިމެއްގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ހިމެނޭގޮތަށް އެ ބިމެއްގައި ހަރުކޮށްފައިވާ އުފުލޭ މުދާ ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.

ހިކި ދިޔައިގައި ރަށެއްގެ ބިމުން މަތީގައިވާ ސަރަޙައްދާއި ތެޔޮ އަދި އަގުހުރި މައުދަނު ފިޔަވައި ބިމު އަޑީގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ހިމެނޭ ބިމުގެ އަޑީގައިވާ ހުރިހާ އެއްޗަކާއި، ބިމުގައި ޤުދުރަތީގޮތުން ހެދޭ ތަކެއްޗާއި (އިންސާނުން ހައްދާ ގަސްގަހާއި ތަކެތި ފިޔަވައި)، ބިމުގެ ބޭނުން އެންމެ އެދެވޭ ގޮތެއްގައި ބޭނުންކުރުމަށް ބިމުގެ މަތީގައިވާ އެކަށީގެންވާ އުސްމިނެއް ހުންނަ ހުސް ސަރަޙައްދާއި އެއަރ ސްޕޭސް ހިމެނޭ ގޮތަށެވެ. މީގެ ތެރޭގައި:

ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި ގެދޮރު އެޅުމަށާއި، ޢިމާރާތްކުރުމަށް ނުވަތަ އިޤްތިޞާދީ ބޭނުންތަކަށް ނުވަތަ އިޖްތިމާޢީ ބޭނުންތަކަށް ނުވަތަ ތިމާވެށި ރައްކާތެރިކުރުމަށް ނުވަތަ ދައުލަތުގެ ބޭނުމަށް ވަކި ސަރަޙައްދެއްގައިވާ ބިމެއް ޚާއްޞަކުރުމަށެވެ.

ޢިމާރާތްކުރުން، އިންޖިނިއަރިންގ މަސައްކަތްކުރުން، ބިން ކޮނުން ނުވަތަ ވެލި ނެގުން ނުވަތަ ބިމުގެ އަޑީގައި ނުވަތަ ބިމުން މަތީގައި ކުރެވޭ އެނޫންވެސް ކަންކަމާއި ހިންގޭ އެހެނިހެން ކަންކަމަށް އެ ބިން ނުވަތަ ޢިމާރާތް ބޭނުންކުރެވޭ ގޮތަށް ގެންނަ ބަދަލުތަކާއި ފަޅު ތެރޭގައާއި މޫދުގައި ކުރެވޭ އެކި ބާވަތުގެ މަސައްކަތްތައް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.

ޕްލޭނިންގ އިދާރާއިން ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭންގެ ދަށުން ބިން ތަރައްޤީކުރުމަށް ދޫކުރާ ހުއްދައަށެވެ.

ގެވެށި އަނިޔާގެ ޝިކާރައަކަށްވީ މީހާއަށް އަނގަބަހުން ބިރުދެއްކުމަށް ނުވަތަ އޭނާގެ ހިތުގައި ބިރުވެރިކަން އުފެދޭފަދަ ގޮތަކަށް އަނގަބަހުން ބިރުދެއްކުމަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މޯލްޑިވްސް ބިއުރޯ އޮފް ސްޓެޓިސްޓިކްސްއަށެވެ.

ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2002 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނު) އާއި އެ ޤާނޫނަށް ގެނެވޭ އިޞްލާޙުތައް ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.

އެ ކުންފުންޏެއްގެ ހުއްދަކޮށްފައިވާ ހިއްސާގެ ރައުސްމާލުގެ ތެރެއިން، އެހާތަނަށް ދޫކޮށްފައިވާ ހިއްސާ ރައުސްމާލުގެ އަޣްލަބިއްޔަތަށް ނިސްބަތްވާ ހިއްސާގެ މިލްކުވެރިކަން، ބިދޭސީ ރައްޔިތަކަށް ނުވަތަ ބަޔަކަށް ނުވަތަ ފަރާތަކަށް ނުވަތަ ފަރާތްތަކަކަށް މިލްކުވެގެންވާ ކުންފުންޏަށެވެ.

ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ޤާއިމުކުރެވިފައިވާ ކުންފުނިތަކަށެވެ.

ޤާނޫނުއަސާސީގެ 9 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދިވެހިރައްޔިތެއް ކަމުގައި ނުބެލެވޭ މީހުންނަށާއި އަދި ދިވެހިރާއްޖެ ނޫން އެހެން ޤައުމެއްގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްގެން ހިންގާ ކުންފުނި، ޕާޓްނަރޝިޕް، ކުލަބް ޖަމްޢިއްޔާ އަދި ވިޔަފާރި އުސޫލުން ހިންގާ ތަންތަނަށެވެ.

ދިވެހިރައްޔިތުން ނޫން މީހުންނަށެވެ.

ޢިމާރާތްކުރުމުގައި ގެންގުޅެންވީ މިންގަނޑުތައް އެކުލެވޭ، މި ޤާނޫނުގެ 95 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދަށެވެ.

ޓްރަސްޓެއްގެ ކޯޕަސް ބަހައިގެން އެ ބެނިފިޝަރީންނަށް ލިބޭ އެއްޗެއް ފިޔަވައި، ޓްރަސްޓަކުން އެ ޓްރަސްޓުގެ ބެނިފިޝަރީންނަށް ދޭ ކޮންމެ ފައިސާއަކަށެވެ.

ޢަދުލު އިންޞާފު ޤާއިމުކުރުމުގެ ބާރުގައި މަސައްކަތްކުރާ ފަނޑިޔާރުންގެ މިނިވަންކަމާއި، ވަކި ފަރާތަކަށް ނުޖެހުމާއި، ސުލޫކާ ގުޅޭގޮތުން "ބެންގަލޯރ ޕްރިންސިޕަލްސް އޮފް ޖުޑިޝަލް ކޮންޑަކްޓް" ގެ ނަމުގައި، އެކުލަވާލައި ޢަމަލުކުރެވެމުންދާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ހަމަތަކަށެވެ.

މައިންބަފައިންނާއި، ޝަރުޢީ ބަލަދުވެރިންނާއި، ޙަޟާނަތު ލިބިފައިވާ ފަރާތާއި ޤާނޫނީ ބެލެނިވެރިންނާއި ކުއްޖާގެ ބެލެނިވެރިކަމާ އެ ވަގުތަކު ޙަވާލުވެ ތިބޭ މީހުންނަށެވެ. ޝަރުޢީ ބަލަދުވެރިންނާއި، ޙަޟާނަތު ލިބިފައިވާ ފަރާތާއި ޤާނޫނީ ބެލެނިވެރިން މާނަކުރާނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2000 (އާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނު) އާއި އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

ޑޮކްޓަރީ ނުވަތަ އޯލްޓަނޭޓިވް މެޑިސިން ނުވަތަ ދިވެހިބޭސްވެރިކަމުގައި ބޭނުންކުރާ ބޭހާއި ބޭހުގެ ބާވަތްތަކާއި މެޑިކަލް ގޭހާއި ވެކްސިނާއި އަދި ބަޔޮލޮޖިކަލްސް ހިމެނޭގޮތަށެވެ.

ރައްކާތެރިކަމާއެކު ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ތެރޭގައި ތަކެތި އުފެއްދުމަށް އެއިން ބޭނުންތެރި ބައިތަކާއި މާއްދާތައް ވަކިކުރުމަށާއި، ކުނިން ހަކަތަ އުފެއްދުމަށެވެ.

ޢާންމުންގެ ކިބައިން، ޑިޕޮސިޓް ގޮތުގައި އަދި އެނޫންވެސް އެހެން ގޮތެއްގައި ފައިސާ ބަލައިގަނެ، އެ ފައިސާ ބޭނުންކޮށްގެން ދަރަނި ދޫކުރުމަށާއި އިންވެސްޓްކުރުމަށެވެ.

ނުވަތަ "ބޭންކިންގ ޙަރަކާތްތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 25 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމަށެވެ.

އެ ކުންފުންޏެއްގެ މިލްކުގައި ނުވަތަ ކޮންޓްރޯލްގައި ބޭންކެއް ހިމެނޭ ކުންފުންޏަކަށެވެ.

ނުވަތަ "އޭ.އައި.އައި.ބީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އޭޝިއަން އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ އިންވެސްޓްމަންޓް ބޭންކަށެވެ.

މޯލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީގެ ހުއްދައާއެކު ރާއްޖޭގައި ހިންގާ ބޭންކަކަށެވެ. ނުވަތަ މާލީ އިދާރާއަކަށެވެ.

އިންތިޚާބުކުރެވޭ މަޤާމެއް ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، ނުވަތަ ޢައްޔަންކުރެވޭ މަޤާމެއް ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، ނުވަތަ ދާއިމީ ވަޒީފާއެއް ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، ނުވަތަ ވަގުތީ ވަޒީފާއެއް ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، ނުވަތަ ކޮންޓްރެކްޓް އުސޫލުން ނުވަތަ އެނޫން އުސޫލަކުން ހަވާލުކުރެވޭ ވަޒީފާއެއް ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، ބޭރު ޤައުމެއްގެ ދައުލަތް ހިންގުމުގެ ބާރާއި، ޤާނޫނު ހެދުމުގެ ބާރާއި، ޢަދުލު އިންޞާފު ޤާއިމުކުރުމުގެ ބާރުގެ މަޤާމުތަކުގައި ތިބޭ ފަރާތްތަކާއި އެތަންތަނުގެ މުވައްޒަފުންނާއި، ދައުލަތުގެ ކުންފުނިތަކުގެ މަޤާމުތަކުގައި ތިބޭ ފަރާތްތަކާއި އެތަންތަނުގެ މުވައްޒަފުންނާއި، އެނޫންވެސް ބޭރު ޤައުމެއްގެ ދައުލަތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެއް އަދާކުރާ ކޮންމެ މީހަކު ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.

ދިވެހިރާއްޖެ ފިޔަވައި އެހެން ކޮންމެ ޤައުމަކަށެވެ. މި މާނަކުރުމުގެ ތެރޭގައި އެ ޤައުމެއްގެ އެންމެހައި ސަރަޙައްދުތަކާއި، އެ ޤައުމެއްގެ ސިޔާސީ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ އެންމެހައި ރަށްތައް ހިމެނެއެވެ.

ބޭރު ޤައުމެއްގައިވާ ކުށްވެރިން އެހެން ޤައުމަކަށް ގެންދިޔުމާގުޅޭ ކަންކަން ހަމަޖެއްސުމުގެ ޒިންމާ އެ ޤައުމުގައި ޙަވާލުވެފައިވާ ފަރާތަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބޭރު ޤައުމަކުން ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގައި ދިވެހިރާއްޖެއިން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން އެދި ހުށަހެޅުމަށް، ނުވަތަ އެފަދަ އެހީއަށް ދިވެހިރާއްޖެއިން އެދި ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތައް ޤަބޫލުކުރުމަށް އެ ޤައުމެއްގެ ޤާނޫނުން ބާރުދީފައިވާ ނުވަތަ ހުއްދަކޮށްފައިވާ ފަރާތެއްކަން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ފަރާތަކަށެވެ.

ދިވެހިރާއްޖެ ނޫން އެހެން ޤައުމެއްގައި ޢަމަލުކުރެވޭ، އެ ޤައުމެއްގެ އެންމެހައި ޤާނޫނަށެވެ.

:

ބޭރު ޤައުމެއްގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ މަސްވެރިކަންކުރާ، ނުވަތަ އެއް ތަނުން އަނެއް ތަނަށް މަސް އުފުލުމަށް ބޭނުންކުރާ އުޅަނދުފަހަރަށެވެ.

ޕްރީސްކޫލް (LKG, UKG) ގެ ކުރިން ފުރިހަމަ ކުރާ ތަޢުލީމީ މަރުޙަލާއަށެވެ.

ކަމުގައި ބުނެފައިއެވަނީ، ބައްޔަކަށް ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ޑޮކްޓަރީ އުސޫލުން ބޭނުންކުރެވޭ ކޮންމެ ބޭހަކަށެވެ.

ޑޮކްޓަރީ ބޭހާއި އޯލްޓަނޭޓިވް ބޭހެވެ. ޑޮކްޓަރީ ބޭސް ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ ބައްޔަކަށް ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ޑޮކްޓަރީ އުސޫލުން ބޭނުންކުރެވޭ ކޮންމެ ބޭހަކާއި އޭގެ ބަލްކް ކެމިކަލްއެވެ. އޯލްޓަނޭޓިވް ބޭސް ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ އެ ޑިސިޕްލިނެއްގެ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ބައްޔަކަށް ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ދެވޭ ކޮންމެ ބޭހެކެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ މުޅި އާބާދީ ނުވަތަ ކަނޑައެޅޭ ވަކި ދާއިރާއެއްގެ ހުރިހާ އެއްޗެއް ހިމެނޭ ގޮތުން ކަނޑައެޅޭ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ނެގޭ މަޢުލޫމާތަށެވެ.

އިންސާނުން ބުއިމަށް އެކަށީގެންވާ ފެނުގައި ހުންނަންޖެހޭ މިންގަނޑުތައް ކަމަށް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑަށް ފެތޭ ފެނަށެވެ.

ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަކި އަގަކަށް، ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތަކަށް، ގޭގެ ޢާންމު ތަންތަން ބޭނުންކުރެވޭގޮތަށް، ހުރުމާއި، ކެއިންބުއިމާއި ދިރިއުޅުމަށް ބޭނުންވާ އެހެނިހެން އަސާސީ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ގެއަކަށެވެ.

ޤާނޫނީ ގޮތުން ބޭންކެއްގެ ޒިންމާގެ ދަށުން ބޭންކިންގ ޚިދުމަތްތައް ހިންގާ އެ ބޭންކުގެ ގޮފިތަކަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 15 ވަނަ ބާބުގައިވާ ގޮތަށް އުފައްދާފައިވާ ބޭންކަކަށެވެ.

އުފެއްދުމެއް، ޕަރފޯމަންސެއް ނުވަތަ އަޑުގެ ރިކޯޑިންގއެއް ވަޔަރލެސް ޓްރާންސްމިޝަން މެދުވެރިކޮށް ޢާންމުންނަށް ދުރަށް ފޮނުވުމަށެވެ. މީގެތެރޭގައި ސެޓެލައިޓް މެދުވެރިކޮށް ދުރަށް ފޮނުވާ ފޮނުވުންވެސް ހިމެނެއެވެ.

ވަކި ކަމެއް، މީހެއްގެ ނުރުހުމުގައި ކުރުމަށް އޭނާއަށް އަންގައި، އެކަން އޭނާ ނުކޮށްފިނަމަ، އޭނާއަށް ގެއްލުމެއް ނުވަތަ އަނިޔާއެއް ނުވަތަ ނިކަމެތިކަމެއް ލިބޭނެ ޒާތުގެ ޢަމަލެއް ހިންގާނެކަމުގެ ބިރު ދެއްކުމަށެވެ. ނުވަތަ މީހަކު ކުރި ކުށެއް އަންގަންވާ ފަރާތަށް ނާންގައި، އެކަމުގެ މަޢުލޫމާތު ބޭނުންކޮށްގެން އޭނާގެ ކިބައިން އޭނާގެ ނުރުހުމުގައި މަންފާކުރުމަށް ނުވަތަ މަންފާ ހޯދަމުން ދިއުމަށެވެ.

ހިތުގައި އުފެދޭ ޝުޢޫރެއް ނުވަތަ ހިތަށް ވައްދާ ޝުޢޫރެއް، މާނައެއް ދޭހަވާގޮތަށް ވަޒަނަކަށް ފެތޭނެހެން ބައިތުތަކެއްގެ މައްޗަށް އެކުލަވާލައިގެން ފާޅުކުރާ ބަސްތަކަށާއި، ބަންޖާއި، ކާއާއި، އަންބާއާއި، ފަރިހި އަދި ރައިވަރުފަދަ ތަކެއްޗަށެވެ.

ކަނޑައަޅާފައިވާ ދިރޭ އެއްޗެއް، ނުވަތަ އެއިން އެއްޗެއްގެ ބައެއް ނުވަތަ، އެއިން އެއްޗެއްގެ އުފެއްދުމެއް ނިސްބަތްވާ ޤައުމަށެވެ.

ކަނޑުގައި ނުވަތަ ފެނުގައި މީހުންނާއި މުދާ އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް އުފުލުމަށްޓަކައި ދަތުރުކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އުޅަނދުފަހަރަށެވެ. އަދި މި މާނައިގައި ބަނޑު، ކޮޅުވެއްޓި، ޓަގް ބޯޓު، ހައިޑްރޯފޮއިލް، ފުލައިޓް ޝިޕް، ހޯވަރކްރާފްޓް އޯފްޝޯރ ޕްލެޓްފޯމް އިންޖީނު ނާޅާ އުޅަނދުފަހަރު އަދި އަޑިންދާ ބޯޓު (ސަބްމެރީން) ވެސް ހިމެނޭނެއެވެ.

ކަނޑުގައި ނުވަތަ ފެނުގައި މީހުންނާއި މުދާ އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް އުފުލުމަށްޓަކައި ދަތުރުކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އުޅަނދުފަހަރަށެވެ. އަދި މި މާނައިގައި ބަނޑު، ކޮޅުވެއްޓި، ޓަގް ބޯޓު ، ހައިޑްރޯފޮއިލް، ފުލައިޓް ޝިޕް، ހޯވަރކްރާފްޓް އޯފްޝޯރ ޕްލެޓްފޯމް އިންޖީނު ނާޅާ އުޅަނދުފަހަރު އަދި އަޑިންދާ ބޯޓު (ސަބްމެރީން) ވެސް ހިމެނޭނެއެވެ.

އެއްވެސް ޤައުމެއްގެ ޤާނޫނީ އިމުގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނޭ ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދަކުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރެވޭ، މުޢާހަދާގެ އެޕެންޑިކްސްއެއްގައި ހިމެނޭ ކަނޑުގެ ދިރުމެއް، ނުވަތަ ދިރުމެއްގެ ބައެއް ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމަށެވެ.

ޔުނައިޓެޑް ނޭޝަންސް ކޮންވެންޝަން އޮން ދަ ލޯ އޮފް ދަ ސީ އަށެވެ.

އިންޖީނެއްގެ ބާރުން ނުވަތަ އެހެން ބާރަކުންވިޔަސް ދުއްވޭ، ކަނޑުދަތުރުކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ، ފެނުގައި ދަތުރުކުރާ ކޮންމެ އުޅަނދެއް ހިމެނޭ ގޮތަށެވެ.

ގައިންގަޔަށް އެރުމުގެ ބައްޔެއް ޖެހިފައިވާ މީހާ، ނުވަތަ އޭނާއާ މުޢާމަލާތްކުރެވިފައިވާ މީހާ، ނުވަތަ އޭނާގެ ގައިން އެ ބަލި އަރާފާނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ޙާލަތުގައި ހުރި މީހާގެ ކިބައިން އެހެން މީހެއްގެ ގަޔަށް އެ ބަލި ވާސިލުވުމުގެ މަގު ބަންދުކުރުމަށްޓަކައި، އެ ބަލި ފެތުރޭނެކަމަށް ޞިއްޙީގޮތުން ބެލެވޭ ނުވަތަ އެ ބަލީގެ ފަނި އެކެއްގެ ގައިން އަނެކެއްގެ ގަޔަށް ވާސިލުވާނެކަމަށް ޞިއްޙީގޮތުން ބެލެވޭ މުއްދަތަށް އޭނާގެ ޙަރަކާތްތައް ވަކިގޮތަކަށް ހިފެހެއްޓުމަށާއި، ވަކި އުސޫލުތަކެއްގެމަތިން އޭނާ މުޖުތަމަޢުގެ އެހެން މީހުންނާއި ތަންތަނާ އެކަހެރި ކުރުމަށެވެ.

ގައިންގަޔަށް އަރާފަދަ ބައްޔެއް ޖެހިފައިވާ ޖަނަވާރުގެ ކިބައިން ނުވަތަ އެ ޖަނަވާރާ އެކުގައި އުޅޭ ޖަނަވާރުގެ ކިބައިން ނުވަތަ އެ ޖަނަވާރުގެ ކިބައިން އެ ބަލި އަރާފާނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ޙާލަތުގައި ހުރި ޖަނަވާރުގެ ކިބައިން އެހެން ޖަނަވާރެއްގެ ގަޔަށް އެ ބަލި ވާޞިލުވުމުގެ މަގު ބަންދުކުރުމަށްޓަކައި، އެ ބަލި ފެތުރޭނެ ކަމަށް ޞިއްޙީގޮތުން ބެލެވޭ ނުވަތަ އެ ބަލީގެ ފަނި، އެއް ޖަނަވާރުގެ ގައިން އަނެއް ޖަނަވާރުގެ ގަޔަށް ވާޞިލުވާނެކަމަށް ޞިއްޙީގޮތުން ބެލެވޭ މުއްދަތަށް އެ ޖަނަވާރުގެ ޙަރަކާތްތައް ވަކި ގޮތަކަށް ހިފެހެއްޓުމަށާއި، ވަކި އުސޫލުތަކެއްގެ މަތިން އެ ޖަނަވާރު މުޖުތަމަޢުގައި އުޅޭ އެހެން ޖަނަވާރާއި ތަންތަނާ އެކަހެރިކުރުމަށެވެ.

މީހުން ކަރަންޓީނު ކުރުމަށްޓަކައި ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ތަންތަނަށެވެ.

ވައިރުކުރުން، ޕެނަލް ޑިޒައިންކުރުމާއި އިންސްޓޯލްކުރުން، ޑިސްޓްރިބިއުޝަން ނެޓްވޯކް ޑިޒައިންކުރުމާއި އިންސްޓޯލްކުރުން، ޖެނެރޭޓަރު އިންސްޓޯލްކުރުންފަދަ ކަންކަން ހިމެނޭގޮތުންކުރާ ކަރަންޓުގެ މަސައްކަތްތަކަށެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު (ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010) ގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކޮށްފައިވާ އަތޮޅު ކައުންސިލަރުންނާއި، ރަށު ކައުންސިލަރުންނާއި، ސިޓީ ކައުންސިލަރުންނަށެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުސޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު (ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010) ގެ ދަށުން އެ ރަށެއްގެ އިޚްތިޞާޞް ކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ސަރަޙައްދުތަކަށެވެ.

ކައުންސިލުގެ ރައީސާއި ނައިބު ރައީސް ހިމެނޭގޮތަށް ކައުންސިލުގެ މެންބަރުންނަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 1-5 ގެ ދަށުން ކައުންސިލުން އަމިއްލައަށް ޒިންމާވާގޮތަށް ކައުންސިލުގެ މެންބަރުން ފާސްކޮށްގެން ނަގާ ދަރަންޏަށެވެ.

ކައުންސިލްގެ އޮޑިޓްކޮށް ސަރޓިފައިކޮށްފައިވާ އަހަރީ އާމްދަނީއަށެވެ.

ކުދިންނަށް ދިމާވާ ކަންކަމުގައި ނަފްސާނީގޮތުން އެހީތެރިވެދިނުމުގެ ޢިލްމާއި ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ މީހުންނަށެވެ.

ވަކި ޙާލަތަކާގުޅޭ ޚާއްޞަ މަޢުލޫމާތު ދިނުމަށާއި، އެ ޙާލަތު ބަދަލުކުރުމަށް ނުވަތަ ރަނގަޅުކުރުމަށް ކުރަންޖެހޭ ކަންކަމުގެ އިރުޝާދުދިނުމަށާއި، އެ ޙާލަތު ބަދަލުކުރުމުގައި ނުވަތަ ރަނގަޅުކުރުމުގައި ދިމާވާ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން މަޢުލޫމާތު ދީ، މަޢުލޫމާތު ދެވޭ ފަރާތް ތައްޔާރުކޮށްދިނުމުގެގޮތުން ދެވޭ ލަފާއާއި ކުރެވޭ ކަންކަން ހިމެނޭގޮތަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 47 ވަނަ މާއްދާގައި އެ ޢިބާރާތަށް ދީފައިވާ މާނައިގައެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 46 ވަނަ މާއްދާގައި އެ ޢިބާރާތަށް ދީފައިވާ މާނައިގައެވެ.

ޞިއްޙީ ޚިދުމަތުގެ ފަންނީ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ މެޑިކަލް އެންޑް ޑެންޓަލް ކައުންސިލާއި، ނަރސިންގ އެންޑް މިޑްވައިފަރީ ކައުންސިލާއި، އެލައިޑް ހެލްތު ކައުންސިލަށެވެ.

އަދި "މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ކޮމިއުނިކޭޝަން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސިވިލް އޭވިއޭޝަންގެ އެންމެހައި ކަންކަން ބަލަހައްޓައި ހިންގާ އިދާރާގެ ބެލެނިވެރިކަން އެވަގުތަކު ހަވާލުކުރެވިފައިވާ މިނިސްޓްރީއަކަށެވެ.

ކޯޓަކުން ނިމިފައިވާ ޤަޟިއްޔާއެއް ނުވަތަ އެ ކޯޓުން ނެރެފައިވާ ނުވަތަ އެ ކޯޓުން ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެއްގެ ސަބަބުން، އެ ނިންމުމުގެ ސީދާ އަސަރު ފޯރާ ކޮންމެ ފަރާތަކަށާއި، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅުމުގެ އިޚްތިޔާރު ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކަށެވެ.

ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން ހިންގާ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންތަކާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތައް ނުވަތަ ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޔޫނިއަންތަކުގެ މެދުގައި ވަޒީފާއާ ގުޅުންހުރި ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ވަކި ކަމެއް ޙާޞިލުކުރުމަށް ކުރާ ބަރގެއިނިންގ ނުވަތަ މުޢާމަލާތްތަކާއި މަޝްވަރާތަކަށެވެ.

ވަކި މީހެއްގެ ނުވަތަ ޤާނޫނީ ވަކި ޝަޚްޞެއް އިސްނަގައިގެން ނުވަތަ އިރުޝާދު ދީގެން އެމީހެއްގެ ނުވަތަ އެ ޝަޚްޞެއްގެ އުފެއްދުމެއްގެ ގޮތުގައި ނެރުމަށާއި އޭގައި ހިއްސާވާ އެހެން މީހުން ނުވަތަ ފަރާތްތައް ހާމަނުކުރުމަށް އެއްބަސްވެގެން ދެ މީހަކު ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ މީހުން އުފައްދާ އުފެއްދުންތަކަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަލެކްޓިވް ބަރގެއިނިންގއަކުން ވާޞިލުވާ އެއްބަސްވުންތަކަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 30 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މާރކަށެވެ.

މުދާ ގަންނަ ފަރާތަށެވެ.

ނުވަތަ "ކަސްޓަމްސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 8/2011 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަސްޓަމްސްގެ ޤާނޫނު) ގައި ބަޔާންކުރާ "މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސް" އަށެވެ.

ބެކްޓީރިއާއެއް ނުވަތަ ވައިރަހެއް ނުވަތަ ޕެރަސައިޓެއް ނުވަތަ ވިހައެއް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ކެމިކަލެއްގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ ކާބޯތަކެތި ކައިބޮއި ހެދުމުގެ ސަބަބުން އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް މެދުވެރިވާ ޙާލަތަށެވެ.

ބަންދުކޮށްފައި ހުރި ޢިމާރާތެއްގެ ތެރޭގައި ކަމަށްވީނަމަވެސް، ވަގުތީ ޢިމާރާތެއްގައި ކަމަށްވީނަމަވެސް، ދާއިމީ ޢިމާރާތެއްގައި ކަމަށްވީނަމަވެސް، ނުވަތަ އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް އުފުލޭގޮތަށް ހުރި އެއްޗެއްގައި ކަމަށްވީނަމަވެސް، ނުވަތަ ވަށައިގެން ބަންދުކޮށްފައި ނެތް އެއްޗެއް ނުވަތަ ތަނެއްގައިވީނަމަވެސް، އެތަނެއްގައި ކާނާ ތައްޔާރުކޮށް، އޭގައި ލޭބަލް ޖަހައި، އެ ވިއްކާގޮތަށާއި ގަނެވޭގޮތަށް ހުންނަ، ނުވަތަ ޢާންމުކޮށް ބަހާގޮތަށް ހުންނަ، ނުވަތަ ވިއްކުމަށްޓަކައި ބޭރަށް ނެރެ ބަހައްޓާފައި ހުންނަ، މީހުން ދިރިއުޅޭ ތަނެއް ނޫން ހަމަކޮންމެ ތަނަކަށެވެ.

މުޖުތަމަޢެއްގެ ނުވަތަ ޖަމާޢަތެއްގެ އަމިއްލަ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ތަޙައްމަލް ނުކުރުވޭގޮތަށް، އެބައެއްގެ އިންސާނީ، މާއްދީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ވަސީލަތްތަކަށާއި އަދި ތިމާވެއްޓަށް ގެއްލުންވެ، ޢާންމު ދިރިއުޅުމަށް ހުރަސްއެޅޭ ފަދަ ބޮޑެތި ހާދިސާތަކަށެވެ.

އިދާރީ ނިންމުންތަކާއި އޯގަނައިޒޭޝަން އަދި އޮޕަރޭޝަނަލް ހުނަރުވެރިކަމާއި، ޤާބިލުކަން ބޭނުންކޮށްގެން ޤުދުރަތީ އަދި އެހެނިހެން ގޮތްގޮތުން ކުރިމަތިވާ ކާރިސާތަކުންކުރާ އަސަރު ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި ސިޔާސަތުތަކާއި އިސްތިރާޖީތައް ތަންފީޛުކޮށް، މުޖުތަމަޢުގެ ޤާބިލުކަން އިތުރުކުރުމަށެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ނުރައްކާތެރިކަމުގެ ނުރަނގަޅު އަސަރުތައް މަދުކުރުމަށާއި އެއަށް ތައްޔާރުވުމާއި އެފަދަ އަސަރުތައް ކުރިއަނުދިނުމަށް އަޅާ ބިނާއީ އަދި ލާބިނާއީ ފިޔަވަޅުތައް ހިމެނެއެވެ.

ކާރިސާތަކުން ގެއްލުން ލިބުމުގެ ފުރުޞަތު ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި އެކަންތައްތައް ކުރިމަތިވުމަށް ދިމާވާ ސަބަބުތައް ދިރާސާކޮށް ވަކި އުސޫލެއްގެ މަތިން މަސައްކަތްކުރުމެވެ. މިގޮތުން އިންސާނުންގެ މުދަލާއި ފުރާނަ ނުރައްކަލަށް ހާމަވެފައިވާ މިންވަރާއި ނާޒުކުކަން ކުޑަކުރުމާއި، އެކަށީގެންވާ ރަނގަޅު ގޮތެއްގައި ވެއްޓާއި ބިން ބޭނުންކުރުމާއި، ކާރިސާތަކަށް ތައްޔާރުވެފައިވާ މިންވަރު އިތުރުކުރުން ހިމެނެއެވެ.

ކާރިސާއެއް ކުރިމަތިވާ ހިނދު މީހުންގެ ފުރާނަ ސަލާމަތް ކުރުމަށާއި، ޞިއްޙީ ޙާލަތު ދެނެގަތުމަށާއި، ޢާންމުންގެ ރައްކާތެރިކަން ޔަޤީންކުރުމަށާއި، ކާރިސާގައި ގެއްލުން ލިބިފައިވާ މީހުންގެ އަސާސީ ބޭނުންތައް ފުއްދައިދިނުމަށް ކުއްލި ޙާލަތުގައި ފޯރުކޮށްދެވޭ ޚިދުމަތްތަކަށާއި އެހީތެރިކަމަށެވެ.

ކުރިމަތި ވެދާނެކަމަށް ލަފާކުރެވޭ ނުވަތަ ކުރިމަތިވަމުންދާ ކާރިސާއަކަށް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގެއްލުންދެނިވި ހާދިސާތަކަށް އެންމެ އެދެވޭގޮތުގައި ތައްޔާރުވެ އޭގެ ސަބަބުން ލިބިދާނެ ގެއްލުން ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި ކުރިއާލާ އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމަށް ޢިލްމާއި ހުނަރާއި ފަންނުވެރިކަމުގެގޮތުން ސަރުކާރަށާއި ކަމާގުޅޭ ޖަމާޢަތްތަކަށް އަދި މުޖުތަމަޢާއި ޢާންމު ފަރުދުންނަށް ލިބިގެންވާ ކެރިފޯރުންތެރިކަމާއި ޤާބިލުކަމަށެވެ.

ކާރިސާތަކުން އަސަރުކޮށްފައިވާ މުޖުތަމަޢުތަކުގެ ތެރޭގައި ހުރި ވަސީލަތްތަކާއި، އާމްދަނީ ހޯދަން ކުރާ މަސައްކަތްތަކާއި ދިރިއުޅުމުގެ ޙާލަތު ކުރިން ހުރި ޙާލަތަށް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ރަނގަޅު ޙާލަތަކަށް އިޔާދަކުރުމަށެވެ.

ވަކި މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ވަކި މުޖުތަމަޢަކަށް ކުރިމަތިވެދާނެ ކާރިސާއަކުން އިންސާނުންގެ ފުރާނައާއި އިޤްދިޞާދީ ޙަރަކާތްތަކާއި، ޞިއްޙީ ކަންކަމާއި މުދަލާއި ޚިދުމަތްތަކަށް ގެއްލުން ލިބުމަށް އޮތް ފުރުޞަތަށެވެ.

ކަނޑައެޅޭ ވަކި މުއްދަތެއްގައި ޖައްވަށް ބޭރުކުރާ ކާބަންއާއި ހަމަ އެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ޖައްވުން މަދުކުރެވޭ ކާބަން އެއް މިންވަރަކަށްވުމެވެ.

ދިވެހިރާއްޖެއިން އަހަރެއްގެ ތެރޭގައި ބޭރުކުރާނެކަމަށް ކަނޑައަޅާ ކާބަންގެ މިންވަރެވެ.

ކާބޯތަކެތީގެ ޞިއްޙީ ރައްކާތެރިކަން ބެލުމަށްޓަކައި ނުވަތަ ކާބޯތަކެތީގެ އެނޫންވެސް ތަޙްލީލުތައް ކުރުމަށްޓަކައި، މި ޤާނޫނުގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޤާއިމުކުރާ ލެބޯރަޓަރީތަކަށެވެ.

ޚުޞޫމާތެއް އުފެދިފައިވާ ވާޤިޢާއެއް ސާބިތުކޮށްދިނުމަށް ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅޭ ލިޔުމަށެވެ.

ދައުލަތުގެ އޮފީސްތަކުން މަސްއޫލުވެ، ޒިންމާވާ މަސައްކަތްތަކުން ޙާޞިލުކުރާ ނަތީޖާތައް މިންކޮށް، ހިސާބުކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ މިންގަނޑުތަކަށެވެ.

ޝައްކުރުކުރެވޭ މަރާއި، ގޮތްނޭނގޭ މަރުކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ހަށިގަނޑު ފެންނަ ތަނަށެވެ.

ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ނިޒާމުގައި ކުށުގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭ އެންމެ ހަގު ޢުމުރެވެ. އަދި ކުށުގެ ޖިނާއީ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭ ޢުމުރަށްވުރެ ހަގު ޢުމުރުގެ ކުދިންނަކީ އެކުދިން ކުރާ ކުށުގެ ޤާނޫނީ ޒިންމާ އުފުލަން ނުޖެހޭ ޢުމުރު ފުރައިގެ ކުދިންނެވެ.

މި ޤާނޫނުގައި ކުށެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ، އިދާރީ ކުށްތަކަށެވެ.

ނުވަތަ "މަޢާފުދިނުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހުށަހަޅާ އިލްތިމާސަކާ ގުޅޭގޮތުން، މި ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގިންތިތަކުގެ ތެރެއިން ގިންތިއަކަށް ފެތޭގޮތަށް، ޙުކުމް ތަންފީޒުވަމުންދާ މީހެއްގެ އަދަބު ނުވަތަ އަދަބުން ބައެއް މަޢާފުކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން ނުވަތަ ލުއިކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ ކަނޑައެޅުމަށެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނުވަތަ ބޭރު ޤައުމެއްގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއް ކަމުގައި ބެލެވޭ ކުށެއް ކުރިކަމުގެ ދަޢުވާ އުފުލި، ޝަރީޢަތް ހިންގުމަށްޓަކައި ބަންދުކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ޙުކުމްކުރުމުގެ ކުރިން ބަންދުކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ޙުކުމްކުރުމަށްފަހު ބަންދުކޮށްފައިވާ ކުށްވެރިޔަކަށެވެ. މި މާނަކުރުމުގައި، ބަންދުގައި ވަނިކޮށް ފިލާފައިވާ މީހުންނެއް ނުހިމެނެއެވެ.

އެއްޗެއްގެ ބޭނުން ކެނޑިގެން އުކާލާ ނުވަތަ އުކާލަން ވަކި ފަރާތަކާ ޙަވާލުކުރެވޭ ކޮންމެ އެއްޗަކަށެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި، ހަރު ތަކެއްޗާއި ދިޔާ ތަކެއްޗާއި ގޭސްވެސް ހިމެނެއެވެ.

ކުނި މެނޭޖުކުރުމަށް އަޅަންޖެހޭ އެންމެހައި ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމަށްފަހު ބާކީވާ އެއްޗެއް ރައްކާތެރިގޮތުގައި އުކާލުމަށެވެ.

ކުނި މެނޭޖުކުރުމާއި ކަމާބެހޭ އިދާރާއަކުން އަންގާ ގޮތުގެމަތިން ކުނީގައި ހިމެނޭ އެކިބައިތައް ވަކިކުރުމަށެވެ.

އެއްޗެއް ކުންޏަށް ބަދަލުކުރުމުގެ ޢަމަލަށެވެ.

ކުނި އެޅުމަށް ހުއްދަ ދީފައިވާ ތަނަކަށް ނުވަތަ އެއްޗަކަށް ފިޔަވައި އެހެން ތަނަކަށް ނުވަތަ އެއްޗަކަށް ކުނީގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ އެއްވެސް އެއްޗެއް އެޅުން، އުކުން، ބޭއްވުން، އޮއްސުން، ލީކުވުން، ފޭދުން ނުވަތަ ވައްޓާލުންފަދަ ކަންކަމަށެވެ.

ކުނި އުފެއްދުން ހުއްޓުމަށާއި، ކުނި ނުއުފައްދާ ނުވާ ޙާލަތެއްގައި، އެ އުފައްދާ މިންވަރާއި އޭގައި އެކުލެވޭ ނުރައްކާތެރި ސިފަތައް ކުޑަކުރުމާއެކު އުކާލާ މިންވަރު މަދުކުރުމަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމަށެވެ.

ކުނި އެއްތަންކުރުމާއި، ޓްރީޓްކުރުމާއި، ބޭނުންތެރި މާއްދާތައް އިޢާދަކުރުމާއި، ރީސައިކަލްކުރުމާއި، ކުނީގެ ޚިދުމަތަށާއި ކުނި ނައްތާލުމަށެވެ.

ވަކި ޙަރަކާތަކާ ގުޅިގެން އުފެދޭ ކުނީގެ ބާވަތްތަކާއި، މިންވަރާއި، ކުނީގައި އެކުލެވޭ ސިފަތަކާއި، ބައިތައް ވަޒަންކުރުމަށެވެ.

ނުވަތަ "ރަޖިސްޓްރާރގެ ދަފްތަރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ‏231 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ދަފްތަރަށެވެ.

އެއްވެސް ކުންފުންޏަކުން އެ ކުންފުންޏެއްގެ މާލީ ކަންތައްތައް ދައްކުވައިދޭ ކޮންސޮލިޑޭޓެޑް ފައިނޭންޝަލް ސްޓޭޓްމަންޓްތައް މީރާއަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭނެ ކަމަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބުނެފައިވާ ޙާލަތެއްގައި، އެ ކުންފުނިތަކަށެވެ.

ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2010 (ޓެކްސް ނެގުމާބެހޭ އިދާރީ ޤާނޫނު) ގެ 86 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރާފަދަ ހޯލްޑިންގ ކުންފުންޏާއި ސަބްސިޑިއަރީ ކުންފުނިތައް ހިމެނޭ ގްރޫޕަކަށެވެ.

ދަރަނި ނަގާތާ އެއް އަހަރު ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ކުރު މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ދަރަނީގެ ގޮތުގައި އަނބުރާ ދައްކައި ޚަލާޞްކުރަންޖެހޭ ދަރަންޏަށެވެ.

ޢިމާރާތެއް ކުރުމުގައި ނުވަތަ ޢިމާރާތަކަށް ބަދަލެއް ގެނައުމުގައި ވަކި ސްޕެސިފިކޭޝަންތަކަކާ އެއްގޮތަށް އެކަން ކުރުމަށްޓަކައި ތައްޔާރުކުރެވިފައިވާ ޑިޒައިންތަކާއި ކުރެހުންތަކާއި ލިޔުންތަކަށެވެ.

ފަތާ ފެންގަނޑުތަކާއި، ފެތުމަށް ބޭނުންކުރާ މޫދާއި، ސްވިމިންގ ޕޫލާއި، ފެނުގެ ކުޅިވަރުތައް ކުޅުމަށް ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ފެންގަނޑުތަކަށާއި މޫދަށެވެ.

މަސައްކަތުގެ މާޙައުލުގައި ދިމާވާ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތްތަކަށެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 253 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތު އިޢުލާންކުރެވިފައިވާ ވުމަށެވެ.

މީހެއްގެ ފުރާނައަށް ނުރައްކާތެރި ޙާލަތެއް ދިމާވެގެން، ތިމާ އަމިއްލައަށް ނުވަތަ އެހެން ގޮތަކުން ސަލާމަތްވެވޭނެ ގޮތެއް ނެތުމަށެވެ.

ކޮވިޑް-19 އާ ގުޅިގެން އިމަރޖެންސީ ރެސްޕޮންސްގައި މަސައްކަތްކުރާ މެޑިކަލް ޕްރެކްޓިޝަނަރުންނާއި، ނަރުހުންނާއި، އެލައިޑް ހެލްތު ޕްރޮފެޝަނަލުންނަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ފަޅުރަށެއް ނުވަތަ ފަޅެއް ކަމާބެހޭ މިނިސްޓްރީއަކުން ކުއްޔަށްދީފައިވާ ފަރާތަކަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަރާތަށެވެ.

ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި ކުއްޔަށްދޭ ތަނެއް ކުއްޔަށްދޭ ފަރާތާއި ކުއްޔަށްހިފާ ފަރާތުން އެއްބަސްވެވޭ އަގަކަށް އެއްބަސްވެވޭ މުއްދަތަކަށް ކުއްޔަށްދޭ ތަން ކުއްޔަށްހިފާ ފަރާތަށް މިލްކުވެރިކަން ނަޤުލުވުމެއްނެތި ބޭނުންކުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިދިނުމަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަރާތަށެވެ.

ކުލީގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ކަނޑައެޅޭ މުއްދަތަކަށް ކުއްޔަށްހިފާ ފަރާތުން ބޭނުންކުރުމަށްޓަކައި ލިބިދެވޭ ތަނަކަށެވެ.

ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2000 (ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ޞައްޙަ ކައިވެންޏެއް ކޮށްފައިވާ ފިރިހެނާއަށް އެ ޤާނޫނުގެ 52 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނާ ދަރިލައްވާ މުއްދަތުގައި އޭނާ ކައިވެނިކުރި އަންހެނާ ދަރިއަކު ވިހައި، އެ ދަރީގެ ނަސަބު ނަފީކުރުމަށް، ލިޢާންކޮށްފައިނުވާ ފިރިހެނާއަށެވެ.

އެކުއްޖާ ބަނޑުއަޅާ ވިހެއި މައިމީހާއަށެވެ.

ކުއްޔަށްދޭ ފަރާތާއި ކުއްޔަށްހިފާ ފަރާތާ މެދުގައި ވެވޭ އެއްބަސްވުމާއި، އެ އެއްބަސްވުމުގައި ހިމެނޭ އެންމެހައި ޖަދުވަލުތަކާއި، އެހެން އެއްބަސްވުމަކުން ކުއްޔަށްދިނުމަށް ވެވޭ އެއްބަސްވުމަށް ބަދަލެއް ނުވަތަ އުނި އިތުރެއް ގެނައުމަށް ވެވޭ އެއްބަސްވުންތަކާއި، އެ އެއްބަސްވުންތަކާގުޅޭ ޖަދުވަލުތަކުގައި ހިމެނޭ އެންމެހައި ލިޔެކިޔުން ހިމެނޭ ގޮތުގެމަތިންނެވެ.

ނުވަތަ "ކުދިން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/91 (ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ކުޑަކުދިންކަމަށް ބުނެފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ފަރާތަކަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 79 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މަރުކަޒުތަކުގެ ތެރެއިން މަރުކަޒަކަށެވެ.

ކޮންވެންޝަން އޮން ދަ ރައިޓްސް އޮފް ދަ ޗައިލްޑް އަށެވެ.

އ.ދ ގެ ކޮންވެންޝަން އޮން ދަ ރައިޓްސް އޮފް ދަ ޗައިލްޑް އަށެވެ.

ބޮޑެތިމީހުންގެ މައްޗަށް ހިންގާ ޖިނާއީ ޢަދުލުގެ ނިޒާމާ މުޅިން ވަކިވެފައިވާ، ކުށުގެ ޖިނާއީ ޒިންމާއުފުލަންޖެހޭ ޢުމުރުފުރައިގެ ކުދިންނަށް އަމާޒުވާ، ޚާއްޞަ ޤާނޫނާއި، ސިޔާސަތުތަކަކާއި، އުސޫލުތަކާއި އިޖުރާއަތްތަކާއި އަސާސްތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށްފައިވާ، ކުޑަކުދިންނަށް ލިބިދޭންޖެހޭ ޚާއްޞަ ރައްކާތެރިކަމާއި އެހީތެރިކަން ލިއްބައިދޭ، ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތަށް އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތަށް އިސްކަން ދޭ ނިޒާމެކެވެ.

ޢާއިލާއަށް ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަން ދިނުމަށްޓަކައި ޢާއިލާއަށް ޚާއްޞަކޮށް ޕްރޮގްރާމްތައް އެކުލަވާލައިގެން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޤާއިމުކުރެވޭ ކޮލެޖްތަކާއި ޔުނިވަރސިޓީތަކުގެ މައި މަރުކަޒު ފިޔަވައި އެހެން ތަނެއްގައި އެ މަރުކަޒަކުން ދޭ ޚިދުމަތްތަކެއް ދިނުމަށް ޤާއިމުކުރެވޭ ގޮތްޕަށެވެ.

އެމް.އެމް.އޭ އިން ކަނޑައަޅާ ގަވާއިދުތަކުގައި ބުނާ ކެޕިޓަލް ބޭސް އަށެވެ.

ވިޔަފާރި ކުންފުންޏެއްގެ ވިޔަފާރި ރަނގަޅު ފެންވަރުގައި ކުރިއަށް ގެންދިޔުމަށްޓަކައި، ނުވަތަ ވިޔަފާރީގެ ފެންވަރު މަތިކުރުމަށްޓަކައި، އެ ކުންފުންޏަކަށް ހޯދައި ނުވަތަ ބިނާކުރާ ކުންފުނީގެ ހަރު މުދަލަށެވެ. ނުވަތަ ކެޕިޓަލް އެސެޓް ހޯދުމަށް ކުރާ ޚަރަދަށެވެ.

މުދަލަކަށް ކުރާ ކެޕިޓަލް ޚަރަދު ވަކި މުއްދަތަކަށް ބަހާލުމުން ކޮންމެ މުއްދަތަކަށް ޖެހޭ ޢަދަދަށެވެ.

ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2006 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ސެކިއުރިޓީޒްއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އުފައްދާފައިވާ ކެޕިޓަލް މާރކެޓް ޑިވެލޮޕްމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށެވެ.

ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2006 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ސެކިއުރިޓީޒްއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން އުފައްދާފައިވާ ކެޕިޓަލް މާކެޓް ޑިވެލޮޕްމަންޓް އޮތޯރިޓީއަށެވެ.

އިންވެސްޓްމަންޓަކުން އުފައްދަން ބޭނުންވާ މުދާ ނުވަތަ ޚިދުމަތް އުފެއްދުމުގެ ނިޔަތުގައި ހޯދައި ލިބިގަންނަ މާއްދީ މުދަލަށާއި ތަކެއްޗަށާއި އެއްޗެއްސަށެވެ.

ދައުލަތުގެ ބޭނުންތަކަށް ޓަކައި އޭގެ ޒާތުގައި ކެޕިޓަލް ޚަރަދުތައް ހިމެނޭ މަސައްކަތްތަކަށާއި، މަޝްރޫޢުތަކަށެވެ. އެ މަސައްކަތުގައި މާއްދީގޮތުން މުދަލެއް ހިމެނިގެންވުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ.

ކަމާގުޅުންހުރި މުއައްސަސާތައް އެކުވެ ކުއްޖާގެ މައްސަލައިގައި ވަށާޖެހޭ އެހީތެރިކަމެއް ދިނުމަށް ގޮތެއް ނިންމުމަށް ބާއްވާ ބައްދަލުވުމަށެވެ.

ކަމާގުޅުންހުރި މުއައްސަސާތައް އެކުވެ ކުއްޖާގެ މައްސަލައިގައި ވަށާޖެހޭ އެހީތެރިކަމެއް ދިނުމަށް ގޮތެއް ނިންމުމަށް ބޭއްވޭ ބައްދަލުވުންތަކަށެވެ.

ކާބޯތަކެތި އެ ތަނެއްގައި ތައްޔާރުކުރުމަށްފަހު އެ ތަކެތި ކައިބޮއި ހެދުމަށްޓަކައި އެހެން ތަނަކަށް ގެންގޮސްދީގެން ޚިދުމަތް ދިނުމަށް ޚާއްޞަކުރެވޭ ޚިދުމަތަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހިންގާ ޕްރައިވަޓައިޒްކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމާގުޅިގެން ކުރަންޖެހޭ ވަކި ޚާއްޞަ މަސައްކަތެއް ކުރުމަށްޓަކައި ބޯޑުގެ ފަރާތުން ޢައްޔަންކުރާ ކޮންސަލްޓަންޓަކަށެވެ. އަދި އޭގެތެރޭގައި، ބޭންކުތަކާއި، އެކައުންޓަންޓުންނާއި، ޤާނޫނީ ވަކީލުންނާއި ވިޔަފާރި އަގުކުރާ ވެލިއުއަރޒް ހިމެނެއެވެ.

ދިރިއުޅުމުގެ އަސާސީ ބޭނުންތަކަށްޓަކައި މުހިންމު ކާނާގެ ބާވަތްތަކާއި ޚިދުމަތުގެ ބާވަތްތަކުގެ އަގަށެވެ. އަދި އެ ބާވަތްތަކުގެ އަގަށް އަންނަ ބަދަލު ހިމެނޭ ގޮތަށެވެ.

މި ޤާނޫނާއި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކޮންސިއުލާ މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށްޓަކައި ދިވެހިރާއްޖޭން ބޭރުގައި ޤާއިމުކުރާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޮންސިއުލޭޓްތަކަށެވެ.

އިންވެސްޓްމަންޓް އެގްރިމަންޓްގެ ދަށުން ނަމަވެސް ނުވަތަ ވަކި ކޮންސެޝަން އެގްރިމަންޓެއްގެ ދަށުން ނަމަވެސް، ޒޯނެއްގައި ވަކި އިޤްތިޞާދީ މަސައްކަތެއް ކުރުމަށް ވަކި އިންވެސްޓަރަކަށް ނުވަތަ ވަކި ޑިވެލޮޕަރަކަށް، ވަކި ޝަރުޠުތަކެއްގެ މަތިން ވަކި ލުއިތަކެއްދީ، ދިވެހި ސަރުކާރުން ދޭ ޙައްޤަށް ނުވަތަ އިމްތިޔާޒަށެވެ.

ކަނޑައެޅި ބަޔާންވެގެންވާ ވަކި އިޤްތިޞާދީ މަސައްކަތެއް ނުވަތަ ވިޔަފާރިއެއްކޮށް، އޭގެން ނަފާ ހޯދުމުގެ ބޭނުމުގައި، ދެ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞަށްވުރެ ގިނަ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞު ގުޅިގެން އުފައްދައި ހިންގާ ޖަމާޢަތްތަކަށެވެ.

ޢިމާރާތްކުރުމުގެ މަރުޙަލާތަކުގެ ތެރެއިން އުފެދޭ ނުވަތަ އުކާލެވޭ ފުނޑުގަލާއި ކޮންކްރީޓް ފަދަ ކުންޏަށެވެ.

އެ ބޭންކެއްގެ ބޭންކިންގ ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމުގައި މައްސަލަތަކެއް ކުރިމަތިވެފައިވާ ބޭންކެއްގެ ކަންތައްތައް ޙައްލަކަށް ގެނެވެންދެން ނުވަތަ ބޭންކު ބަންދުކުރަންދެން، ނުވަތަ އެމް.އެމް.އޭ އިން އެ ބޭންކުގެ މައްސަލަތައް ޙައްލުކުރެވެންދެން އެ ބޭންކުގެ އެސެޓުތައް ޙިމާޔަތްކޮށް ހިންގުމުގެ ވަގުތީ ޒިންމާ އުފުލުމަށް އެމް.އެމް.އޭ އިން ޢައްޔަންކުރާ ފަރާތަށެވެ.

ރަސްމީ ތަޢުލީމުގެ ނިޒާމު ފުރިހަމަކުރުމަށްފަހު ވަކި ދާއިރާއަކުން މީހަކު ތަޢުލީމު އުނގެނޭ އުނގެނުމަށެވެ.

ޗާޓަރޑް އެކައުންޓެންޓުންނާއި، އެކައުންޓަންސީ ދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ އެހެނިހެން މީހުން، އެމީހުންގެ ހުނަރު އިތުރަށް ތަރައްޤީކޮށް، ތާޒާކުރުމަށް ކުރިއަށްގެންދާ އުނގެނުމުގެ ޙަރަކާތްތަކަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ފަންނީ އުފެއްދުމެއްގައި ހުންނަ މަންޒަރު، ނުވަތަ އަޑު، ނުވަތަ މަންޒަރާއި އަޑު، ނުވަތަ ލިޔުމަށެވެ.

ކާބޯތަކެތީގައި ހިމެނިގެން ނުވާ މާއްދާއެއް ކާބޯތަކެތި އުފައްދާ އުފެއްދުމެއްގެ ތެރޭގައި ނުވަތަ ޕްރޮސެސްކުރުމުގެ ތެރޭގައި ނުވަތަ ކާބޯތަކެތި ތައްޔާރުކުރުމުގެ ތެރޭގައި ނުވަތަ ބަންދުކުރުމުގެ ތެރޭގައި ނުވަތަ އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް އުފުލައި ގެންގުޅުމުގެ ތެރޭގައި ނުވަތަ ކާބޯތަކެތި ގެންގުޅޭ މާޙައުލެއްގައި ހުރި ނުސާފު ކަމެއްގެ ސަބަބުން ޤަޞްދަކާ ނުލައި ކާބޯތަކެތީގެ ތެރެއަށް ވާޞިލުވެފައިވުމަށެވެ.

ކާބޯތަކެތި ބަންދުކުރުމަށާއި ކާބޯތަކެތި ނުވަތަ އޭގެ ބައެއް، އެއް އައިޓަމެއްގެ ގޮތުގައި ރައްދުކުރުމަށް ބަންދުކުރުމަށާއި ބޭނުންކުރާ އެއްޗަކަށެވެ.

ކަމަށް ބުނެފައ އެވަނީ، މިޤާނޫނުގައި ކޮންޓްރޯލަރ އޮފް އިމިގްރޭޝަން އެންޑް އެމިގްރޭޝަން ކުރަން ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަންތައް ކުރުމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ ފަރާތަށެވެ.

މީހެއްގެ މިނިވަންކަމަށް ވަކި އިންތަކަކާއި މިންތަކެއް ކަނޑައަޅައި، އެ އިންތަކާއި މިންތަކުގެ ތެރޭގައި އެމީހެއްގެ މިނިވަންކަން ހިފެހެއްޓުމަށެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކާއި، ދިވެހިރާއްޖެ ބައިވެރިވެފައިވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާތަކާއި، ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް، "ޔޫއެން ކޮންވެންޝަން އަގެއިންސްޓް ކޮރަޕްޝަން" ގައި ކޮރަޕްޝަންގެ ޢަމަލެއްގެ ގޮތުގައި ހިމަނާފައިވާ ކަންކަމެވެ.

ހަށިގަނޑުގެ ތަނެއްގައި ޖެހުމުން، ނުވަތަ އެއްވެސް އެއްޗެއްގައި ޖެހުމުން، އުފެދޭ ކެމިކަލް ރިއެކްޝަނެއްގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގައި އެ ޖެހުނު ތަނަކަށް ނުވަތަ އެ ޖެހުނު އެއްޗަކަށް ބޮޑު ގެއްލުމެއްދޭ މާއްދާއަށެވެ.

ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2012 (ޢާންމު ޞިއްޙަތު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 33 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން 12 މާރިޗު 2020 ގައި އިޢުލާންކޮށްފައިވާ ޢާންމު ޞިއްޙަތުގެ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތަށެވެ.

ސިފައިންގެ އަސްކަރީ ބާރުތަކާ ހަވާލުވެ ހުންނަ ސިފައިންގެ އޮފިސަރުންގެ ތެރެއިން އެންމެ އިސް މީހަކަށެވެ.

ވިޔަފާރީގެ ސިނާއަތަށެވެ.

ހާދިސާއެއް ހިނގުމުން އެ މައްސަލައިގައި ސީދާ އަސަރުކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކާއެކު މުއައްސަސާތަކާއި މުޖުތަމަޢުން އެހީތެރިއެއް ހިމެނޭ ގޮތަށް ލިބުނު ގެއްލުން ފޫބައްދަން މަސައްކަތްކުރުމަށް ބޭއްވޭ ބައްދަލުވުންތަކަށެވެ.

ދައުލަތާއި މުޖުތަމަޢާ ގުޅިގެން ހިންގާ ސްކޫލްތަކަށެވެ.

ފުލުހުން ޚިދުމަތްދޭ ސަރަޙައްދެއްގައި ހިމެނޭ ޢާންމު ރައްޔިތުންނާއި، ކައުންސިލްތަކާއި، ޖަމްޢިއްޔާ ޖަމާޢަތްތަކާއި، އިދާރާތަކާ ގުޅިގެން ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތްދޭން ބައްޓަންކުރާ ފުލުހުންގެ ފަލްސަފާއަށެވެ.

ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސްއަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ ދެވަނަ ބާބުގެ ދަށުން ޢައްޔަންކުރެވޭ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ސްޕޯޓްސްއަށެވެ.

ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2008 (ފުލުހުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 52 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ފަރާތަށެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖަލުތަކާއި ޕެރޯލްގެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕްރިޒަންސްއަށެވެ.

އިންސްޕެކްޓަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ ރޭންކުން ފެށިގެން މަތީގެ ރޭންކުތަކުގެ ފުލުހުންނަށެވެ.

މަޢުލޫމާތު ޕްރޮސެސްކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ލިބިފައިވާ އިލެކްޓްރޯނިކްގެ ވަސީލަތުން ނުވަތަ މިފަދަ އެހެން ގޮތަކުން ހަދާފައިހުންނަ ތަކެއްޗަށެވެ.

މަޢުލޫމާތު ބޭނުންކުރެވޭ އިލެކްޓްރޯނިކް، މެގްނެޓިކް، އޮޕްޓިކަލް ނުވަތަ އިލެކްޓްރޯކެމިކަލް ސާމާނާއި، މިފަދަ ގުޅުންހުރި ތަކެއްޗާއި، އަދި ހިސާބު ހެދުމަށާއި، ހަމަ ބޭނުންކޮށްގެން ކުރާ ކަންކަމަށާއި، މަޢުލޫމާތު ރައްކާކުރުމަށާއި އަދި މުޢާމަލާތް ފަހިކޮށްދޭ ގުޅުންހުރި ނުވަތަ އެ ބާވަތުގެ ތަކެއްޗާ ގުޅައިގެން މިފަދަ ކަމެއްކުރެވޭ ތަކެއްޗަށެވެ. ނަމަވެސް އެ މާނައިގައި ތިރީގައި ބަޔާންކުރެވޭ އެއްޗެހި ނުހިމެނޭގޮތުންނެވެ.

ކޮމްޕިއުޓަރަށް އެނގޭ ބަހަކުން، ކޯޑަކުން، ސްކީމަކުން، ނުވަތަ އެހެންވެސް ގޮތަކުން، ކޮމްޕިއުޓަރުން ވަކި މަސައްކަތެއްކުރުމަށް ނުވަތަ ވަކި ނަތީޖާއެއް ނެރުމަށްޓަކައި އެކުލަވާލާފައިވާ އެންގުންތަކަށް ނުވަތަ އިރުޝާދުތަކަށެވެ.

ފަންނީ މަސައްކަތްތެރިކަމުގެ ވަޒީފާއަށް މީހުން ބިނާކުރުމަށް ބޭނުންވާ އަސާސީ ޢިލްމާއި ހުނަރުތަކުގެ މިންގަނޑުތަކަށެވެ.

ސީދާކޮށް ނުވަތަ ނުސީދާކޮށް، ނުވަތަ އެހެން ފަރާތެއް މެދުވެރިކޮށް، އެއްވެސް ކުންފުންޏެއްގެ ނުވަތަ ވިޔަފާރިއެއްގެ ވޯޓުދިނުމުގެ ބާރުގެ މަދުވެގެން %10 (ދިހައެއް އިންސައްތަ) އޮތުމަށް، ނުވަތަ އެމް.އެމް.އޭ އަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ގޮތުގައި ކުންފުންޏެއްގެ ނުވަތަ ވިޔަފާރިއެއްގެ ހިންގުމުގެ މައްޗަށް އެކަށޭނަ ބާރު އޮތުމަށެވެ.

އެ ކްރެޑިޓް ސެކިޔުއަރކުރުމަށްޓަކައި ދީފައިވާ، އެ ކޮލެޓަރަލްއެއް ބަލައިގަންނަ ފަރާތަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ، އެސެޓަކަށް ނުވަތަ ތިންވަނަ ފަރާތަކުންދޭ ޔަޤީންކަމަކަށެވެ.

މިނިސްޓްރީގައި ކޮލެޖެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ މަތީ ތަޢުލީމާއި ތަމްރީނުދޭ ހުރިހާ ކޮލެޖްތަކަށެވެ.

ކޯޓު އަމުރެއް ހޯދައިގެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކުރުމަށް މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ފަނޑިޔާރަކު ދޫކުރާ ހުއްދައަށެވެ. ނުވަތަ ފަނޑިޔާރަކު ކުރާ އަމުރަށެވެ.

ސަރުކާރުގެ ވަކި އޮފީހެއް ނުވަތަ ވަކި މުއައްސަސާއެއް ނުވަތަ އިދާރާއެއް ކުންފުންޏަކަށް ބަދަލުކޮށް، އެ މުއައްސަސާއެއްގެ މިލްކުގައިވާ މުދާ ވިޔަފާރި އުސޫލުން ހިންގޭނެގޮތަށް އަލުން ތަރުތީބުކޮށް، ސަރުކާރުގެ އޮފީހެއްގެ ގޮތުގައި ހިނގަމުންއައި ތަނެއް ވިޔަފާރީގެ އުސޫލުން ހިންގުމަށްޓަކައި ގެނެވޭ ބަދަލަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 120 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އުފައްދާ ފުލުހުންގެ ކޯޕަރޭޓިވް ސޮސައިޓީއަށެވެ.

އިލެކްޓްރޯނިކް ސޮޔެއް އުފެއްދުމަށް ބޭނުންކުރާ ޑޭޓާއަށެވެ.

މީހެއްގެ މައްޗަށް ސާބިތުވެފައިވާ ކުށުގެ މަޢުލޫމާތަށެވެ.

:

ނުވަތަ "ކޯޑިންގ ސިސްޓަމް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ހޯދޭ މަޢުލޫމާތު ތަފާސްހިސާބަށް ބަދަލުކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ހިސާބުކުރުމުގެ ނިޒާމުތަކަށެވެ.

' ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކޮށްދިނުމަށާއި އެކުދިންގެ މަޞްލަޙަތުގައި މަސައްކަތްކުރާ ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކާއި، އަމިއްލަ ޖަމިއްޔާ ޖަމާޢަތްތަކާއި، ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅިފައިވާ މައްސަލައެއްގައި ގާޑިއަން އެޑް-ލިޓެމް އާއި އަމިކަސް-ކިއުރިޔައި ގެ ދައުރު އަދާކުރުމަށް ކޯޓުން ހުއްދަދޭ ފަރާތްތަކާއި، ޤާނޫނީ ވަކީލުންނާއި އަދި ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތު ޙިމާޔަތްކުރެވިދާނެކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ އެހެނިހެން ފަރާތްތަކެވެ.

ޖިސްމާނީގޮތުން ނުވަތަ މާއްދީގޮތުން ނުވަތަ މީހެއްގެ ފުރާނައަށް ނުވަތަ ހަށިގަނޑަށް ގެއްލުމެއް ނުވަތަ ހާނިއްކައެއް ދިނުމަށެވެ. ނުވަތަ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށް އުނިކަމެއް ދިނުމަށެވެ.

އިޝާރާތްކުރުމުގައި ފިރިހެނަކަށްވެސް އިޝާރާތްކުރެވިގެންވެއެވެ. ފިރިހެނަކަށް އިޝާރާތްކުރުމުގައި އަންހެނަކަށްވެސް އިޝާރާތްކުރެވިގެންވެއެވެ.

އެމީހެއްގެ ޢުމުރަށް ނުބަލައި، އަންހެނުންނާއި އަންހެން ކުދިންނަށެވެ.

4 އޭޕްރިލް 2020 ގައި ބޭއްވުމަށް، 4 ފެބްރުއަރީ 2020 ގައި އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން އިޢުލާނުކޮށް، 12 މާރިޗު 2020 ގައި 18 އޭޕްރިލް 2020 އަށް ފަސްކުރުމަށްފަހު، ކޮވިޑް-19 އާ ގުޅިގެން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ޢާންމު ޞިއްޙަތުގެ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތުގެ ސަބަބުން އެ ތާރީޚުގައި އެ އިންތިޚާބު ބޭއްވެން ނެތްކަމަށް 13 އޭޕްރިލް 2020 ގައި އެ ކޮމިޝަނުން ކަނޑައަޅާފައިވާ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީގެ އިންތިޚާބަށެވެ.

އެއްފަރާތަކުން އަނެއްފަރާތަކަށް ފައިސާގެ ޒިންމާ ނަގާނެކަމަށް ބުނެ އެއްބަސްވާ އެއްބަސްވުމަށެވެ.

ހިސާބު ބެލެހެއްޓުމުގެ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، ނުލިބޭނެ ދަރަނި ކަމަށް ބަލައި ހިސާބުތަކުން އުނިކުރެވޭ "ބޭޑް ޑެޓްސް" ނުވަތަ ދަރަންޏަށެވެ.

ފުރާނަ ގެއްލުމާއި، އަނިޔާވުމާއި، އެހެނިހެން ޞިއްޙީ ގެއްލުންތަކާއި، މުދަލަށް ގެއްލުން ލިބުމާއި، ދިރިއުޅުމަށް ކުރާ މަސައްކަތް ނުވަތަ މުހިއްމު ޚިދުމަތްތަކަށް ގެއްލުންވުމާއި، އިޖްތިމާޢީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ޙަރަކާތްތައް މެދުކެނޑުމާއި، ތިމާވެށީގެ ގެއްލުން މެދުވެރިކުރުވާފަދަ ހާދިސާއެއް، މާއްދާއެއް، އިންސާނުންގެ ޙަރަކާތަކުން ނުވަތަ ޙާލަތަކުން މެދުވެރިވުމެވެ.

ބިނާވެށި ޕްލޭންކުރުމާއި ހިންގުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަރބަން ސަރަޙައްދުތަކަށް އެކުލަވާލައި ފާސްކުރާ ފިޒިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭނަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އަރބަން ސަރަޙައްދެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ކޮންމެ ސަރަޙައްދަކަށެވެ.

ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަރބަން ސަރަޙައްދެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާ ސަރަޙައްދުތަކަށެވެ.

ނުވަތަ "އޮތޯރިޓީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އަރބަން ސަރަޙައްދުތަކުގެ ޕްލޭންތައް އެކުލަވާލައި، އެ ސަރަޙައްދުތައް ތަރައްޤީކުރުމުގެ ކަންކަން ވިލަރެސްކުރުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އުފައްދާ އޮތޯރިޓީއަށެވެ.

މަސް ރައްކާތެރިކޮށް ތާޒާކަންމަތީ ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ އައިސް ތައްޔާރުކުރުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާ ތަންތަނަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޤާއިމުކުރެވޭ އިންސްޓިޓިއުޓްގެ މައި މަރުކަޒު ފިޔަވައި އެހެން ތަނެއްގައި އެ މަރުކަޒަކުން ދޭ ޚިދުމަތްތަކެއް ދިނުމަށް ޤާއިމުކުރެވޭ ގޮތްޕަށެވެ.

އަމިއްލަ ފަރުދެއްގެ މިލްކިއްޔާތުގައިވާ، ޢާންމު ދިރިއުޅުމުގައި ބޭނުންކުރާ ދިރޭ އެއްޗެހި ނުވަތަ އެއިން އެއްޗެއްގެ ބައެއް ނުވަތަ، އެއިން އެއްޗެއްގެ އުފެއްދުމަށެވެ.

ބާނާ ނުވަތަ ހިފާ މަހަކީ މަސް ބާނާ ފަރާތް ނުވަތަ ފަރާތްތަކުގެ ޢާއިލާއިން ސީދާ ކެއުމަށް މަސް ބޭނުންކުރާ، އަދި އަމިއްލަ ގޮތުން ނުވަތަ މެދުވެރިއެއް މެދުވެރިކޮށްނަމަވެސް ވިޔަފާރީގެ ނުވަތަ އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ އެއްވެސް ބޭނުމަކަށް އެ މަސްވެރިކަމުން ބާނާ މަސް ވިއްކާ ނުލާ މަސްވެރިކަމަށެވެ.

އަމިއްލަ ފަރުދުންގެ ވިޔަފާރިއާގުޅޭ ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކޮށްގެން ހިންގާ ވިޔަފާރިތަކަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، އަމިއްލަ ފަރުދަކު، ވަކި ނަމެއްގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށް، ހިންގާ ވިޔަފާރިއަށެވެ.

ނުވަތަ "ވިޔަފާރީގެ މަސްއޫލުވެރިޔާ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެ މީހެއްގެ ނަންމަތީގައި އަމިއްލަ ވިޔަފާރިއެއް ރަޖިސްޓަރީކުރެވޭ މީހާއަށެވެ.

އެ ފަރާތެއްގެ ވަޒީފާގައި މުވައްޒަފުން ގެންގުޅުނުކަމުގައި ވިޔަސް ނުވަތަ ނުގެންގުޅުނުކަމުގައި ވިޔަސް، އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ނޫންގޮތަކަށް މަންފާއެއް ޙާޞިލުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކަށެވެ.

ފާހަގަކުރެވޭ ވަކިފަރުދެއްގެ އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމުގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މަޢުލޫމާތަށާއި، އެ މަޢުލޫމާތެއް ހާމަކުރުމަކީ، އޭނާގެ އަމިއްލަ ފަރުދީ މިނިވަންކަމުގެ ޙައްޤަށް އުނިކަން ލިބުންކަމުގައި ބެލެވިދާނެ މަޢުލޫމާތަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގައި ދައުލަތުގެ ފަރާތްތަކުގެ ގޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިނުވާ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެއްގެ ހައިސިއްޔަތު ލިބިފައިވާ ކޮންމެ ފަރާތެކެވެ.

އާމްދަނީއެއް ލިބޭ ވިޔަފާރިއެއް ކުރުން ކަމަށް ނުވާގޮތުން، ތިމާ ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ބޭނުންތައް ފުއްދުމަށް ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދަށްވާ ފައިސާ ހޯދުމުގެގޮތުން ޤާއިމުކުރާ އާމްދަނީ ލިބޭ ވަސީލަތަށެވެ.

ފޮތާއި، މަޒުމޫނާއި، ވާހަކައާއި، ޅެމާއި، ވަޒަން ބަހުރުވަ (ބަންޖާއި، ފަރިއްސާއި، ރައިވަރާއި، ކާއާއި، އަންބާ ހިމެނޭގޮތުން) އާއި ލަވަފަދަ، ބަސް ބޭނުންކޮށްގެން މާނައެއް ދޭހަވާފަދަ ގޮތަކަށް އުފައްދާފައި ހުންނަ ކޮންމެ ފަންނީ އުފެއްދުމަކަށެވެ.

މީހެއްގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބެއް، އެ އަދަބަށްވުރެ ލުއި އަދަބަކަށް ޝަރުތަކާއެކު ނުވަތަ ޝަރުތަކާނުލައި ނަމަވެސް ބަދަލުކޮށްދިނުމާއި، މީހެއްގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބެއްގެ މުއްދަތު ކުރުކޮށްދިނުމާއި، މީހެއްގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބެއް ތަންފީޒުކުރުން ފަސްކޮށްދިނުން ހިމެނޭ ގޮތަށެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 230 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަތޮޅު ކައުންސިލަށެވެ.

ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، 7 އޮގަސްޓް 2008 ގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުނުއިރު، އަތޮޅު އޮފީސްތައް ކަމުގައި ބަލަމުންއައި ތަންތަނަށެވެ.

ލަކުޑީގެ އުފެއްދުމާއި، ކުރެހުމާއި، ވިޔެފައިވާ ތަކެއްޗާއި، ކަންވާރުފަދަ ތަކެތި ހިމެނޭ ގޮތުން، އެކިއެކި އާލާތް ބޭނުންކޮށްގެން އަތުން އުފައްދާ ފަންނުވެރި އުފެއްދުންތަކަށެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދުގައި ކުރިން ހުރިކަން ނުވަތަ އޮތްކަން އެނގިފައި ނުވާ ތަރިކައިގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ ތަންތަނަށެވެ.

މީގެކުރިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދަކުން ފެނިފައި ނުވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަރިކަކަމުގައި ބެލެވޭ ކޮންމެ އެއްޗެކެވެ.

އަލުން ވިއްކުމަށްޓަކައި، ޕެސްޓިސައިޑް ގަތްއިރު ބަންދުކޮށްފައިވާ އެއްޗަކުން އެހެން ކޮންޓޭނަރަކަށް، (ޢާންމުކޮށް އެއަށްވުރެ ކުޑަ ކޮންޓޭނަރަކަށް) ހުއްދަ ދެވިފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ބަދަލުކުރުމަށެވެ.

ކުނީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ތަކެތީގެ މާއްދީ ސިފަތަކަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެނައުމަކާ ނުލައި، އެ ތަކެތި ކުރިން ބޭނުންކުރި ކަމަކަށް ނުވަތަ އެހެން ކަމަކަށް ބޭނުންކުރުމަށެވެ.

އުފައްދާފައިވާ އުފެއްދުމަކުން ނުވަތަ އަޑުގެ ރިކޯޑިންގއަކުން، ދާއިމީކޮށް ނުވަތަ ވަގުތީގޮތުން އިލެކްޓްރޯނިކްގެ ވަސީލަތުން ރައްކާކުރެވޭގޮތަށް ނުވަތަ އެހެން ކޮންމެގޮތަކަށް ވިޔަސް، ބެހެއްޓޭގޮތަށް އެއް ކޮޕީ ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ ކޮޕީ އުފެއްދުމަށެވެ.

މުދަލެއްގެ ނުވަތަ ޚިދުމަތެއްގެ މުޤާބިލުގައި ދޭ ކޮންމެ އެއްޗަކަށެވެ.

ޢިމާރާތެއްގައި ދިރިއުޅޭ ފަރާތްތަކަށް އެ ޢިމާރާތުގައި ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި ދުވަހުން ދުވަހަށް ބޭނުންކުރަންޖެހޭ ފެނާއި، ކަރަންޓާއި، ނަރުދަމާގެ ޚިދުމަތްތަކަށެވެ.

ދިރިއުޅުމުގެ އަސާސީ ބޭނުންތައް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ޤާއިމުކޮށްފައިވާ ޚިދުމަތްތަކަށެވެ.

މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށުގައި ނުވަތަ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ނުވަތަ ސިނާއީ މަސައްކަތްކުރާ ރަށްރަށުގައި އެންމެ ކުޑަމިނުން ހުންނަންވާނެ ކަމަށް މިނިސްޓްރީން ކަނޑައަޅާ ޚިދުމަތްތަކަށެވެ.

ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2008 (ސިފައިންގެ ޤާނޫނު) އާއި އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކާއި އެނޫނަސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަސްކަރިއްޔާއާ ގުޅޭގޮތުން ހަދާ އެންމެހައި ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކަށެވެ.

އުފެއްދުމެއް ނުވަތަ މަސައްކަތެއްކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެ އުފެއްދުމެއް ނުވަތަ އެ މަސައްކަތެއް އުފެދުމުގެ މައިގަނޑު އަސާސްގެ މައްޗަށެވެ.

ކޮންމެ ގޮތަކަށް ފިކްސޭޝަނަކަށް ހެދުނުކަމުގައި ވިޔަސް އަދި ކޮންމެ މީޑިއަމްއެއްގައި އަޑުތައް އެކުލެވިގެން ކަމުގައިވިޔަސް، ޕަރފޯމަންސެއްގެ އަޑުތަކުގެ ނުވަތަ އެނޫންވެސް އެހެނިހެން އަޑުތަކުގެ ފިކްސޭޝަނަކަށެވެ. އޯޑިއޯ ވިޝުއަލް މަސައްކަތެއްގެ ސައުންޑްޓްރެކްފަދަ އަޑާއި މަންޒަރު އެކުއެކީގައި ހިމެނިގެންވާ ފިކްސޭޝަންތައް މި މާނައިގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނެއެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ 11 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ޙައްޤުތަކަށެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ހުރިހާ ތަންތަނާއި ހުރިހާ ފަރުދުން ހިމެނޭގޮތަށް، ކަނޑައެޅޭ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ނެގޭ މަޢުލޫމާތަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރީ ކުރެވިފައިވާ ސޮސައިޓީއަކާއި އެހެން ފަރާތަކާ ދެމެދު ހިނގާ ދެބަސްވުމެއް ޙައްލުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ރެޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކަށެވެ.

ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/2013 (އާބިޓްރޭޝަނުގެ ޤާނޫނު) އަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުފައްދާ މޯލްޑިވްސް އިންޓަރނޭޝަނަލް އާބިޓްރޭޝަން ސެންޓަރަށެވެ.

ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، ގަވާއިދުން (މަހުން މަހަށް) ލިބޭ ފައިސާއާއި ޢިނާޔަތްތައް ނުވަތަ ގަނޑުކޮށް މީހަކަށް ލިބޭ ފައިސާގެ ޢިނާޔަތަށެވެ.

ޤާނޫނަކުން ބާރުލިބިގެން، ޓެކުހުގެ ގޮތުގައި ނެގޭ ފައިސާއާއި، ދައުލަތުން ކުރާ ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއާއި، ދެވޭ ޚިދުމަތެއްގެ އަގަށް ލިބޭ ފައިސާއާއި، އެކި ކަންކަމުން ދައުލަތަށް ނަގާ ފީތަކާއި، ދައުލަތުގެ މިލްކުގައިވާ ޢިމާރާތްތައް ނުވަތަ ބިންތައް ނުވަތަ ތަކެތީގެ ކުލީގެ ގޮތުގައި ލިބޭ ފައިސާއާއި، ދައުލަތުގެ ބިންތައް ނުވަތަ ތަކެތި ވިއްކައިގެން ލިބޭ ފައިސާއާއި، ޖޫރިމަނާ އަދި ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ލިބޭ ފައިސާއަށެވެ.

ޤާނޫނު ނަންބަރު 25/2019 (އާމްދަނީން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ޤާނޫނު) އަށެވެ.

ގުޅުންހުރި ފަރާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނޭ ފަރާތްތަކަކުން، މުސްތަޤިއްލުކަމާއެކު އަދި އަޅައިކިއޭ ޙާލަތްތަކެއްގައި އެ އިންތިޒާމެއް ނުވަތަ މުޢާމަލާތެއް ކުރިނަމަ ކުރާނެ ނުވަތަ ކުރިމަތިކުރުވާނެ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތަށް އެ އިންތިޒާމެއް ނުވަތަ މުޢާމަލާތެއް ކުރާނެ އުސޫލަށެވެ.

ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، ފުރޮޅުލީގޮނޑި، އަތްގަނޑު، ވޯރކިންގ ފްރޭމް، ސްޕެޝަލް ސީޓް، އައިނު، ބޮޑުވާ ބިއްލޫރި، ލޯންގް ކޭންސް، ހިޔަރިން އެއިޑް، ޕްރޮސްތެސިސް، އޯރތޯސިސް، ބްރެއިލް، އަދި މީގެއިތުރުންވެސް ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުން މިނިވަންކަމާއެކު ދިރިއުޅުމަށް އެހީތެރިވެދޭން ބޭނުންކުރާ މިފަދަ ވަސީލަތްތަކާއި އާލާތްތަކަށެވެ.

ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2019 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަގާފީ ތަރިކައިގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން އާސާރީ ސަރަޙައްދެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ސަރަޙައްދަށެވެ.

ކޮންޓްރޯލްކޮށްފައިވާ މާޙައުލެއްގައި ހައްދާފައިވާ ގަސްގަހާގެއްސާއި، އޭގެ ބައިތަކަށެވެ.

ކުއްޖެއްގެ މައިންބަފައިން ނުވަތަ ބެލެނިވެރިއަކު ނުވަތަ އެކުއްޖާ އެފަރާތެއްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައިވާ ފަރާތަކުން ކުރި ޢަމަލަކުން ނުވަތަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލި ކަމެއްގެ ސަބަބުން ކުއްޖާއަށް ޖިސްމާނީ ނުވަތަ ނަފްސާނީ ގެއްލުމެއް ކުރުމަތިކުރުވާފަދަ އެންމެހައި ޢަމަލުތައް ނުވަތަ އެފަދަ ގެއްލުމެއް ކުއްޖާއަށް ކުރިމަތިވެދާނެފަދަ ޢަމަލުތަކަށެވެ.

ޒޯނެއް ގާއިމުކުރުމަށް ޑިވެލޮޕަރަކު ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުން އުސޫލެއްގެގޮތުން ބޯޑަށް ޤަބޫލުކުރެވޭކަމަށްވާނަމަ، ކަމާގުޅޭ ތަފްޞީލު ލިޔެކިޔުންތައް ހުށަހެޅުމަށް ފުރުޞަތު ދިނުމުގެގޮތުން ބޯޑުން އެ ޑިވެލޮޕަރަށް ދޭ ވަގުތީ ހުއްދައަކަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރީ ކުރެވިފައިވާ ސޮސައިޓީއެއްގެ މުޢާމަލާތުތަކާއި ހިންގުމާބެހޭ ގޮތުން މަޢްލޫމާތު ހޯދުމަށްޓަކައި ރެޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކަށެވެ.

ނުވަތަ "ފޮރިން އިންވެސްޓަރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން މި ޤާނޫނުގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓެއް ޤާއިމުކުރުމުގެ ލައިސަންސް ދެވޭ ކޮންމެ ފަރާތަކަށެވެ.

ކޮންމެ ޤައުމެއްގެ ރައްޔިތަކަށް ވީނަމަވެސް، އަދި ކޮންމެ ޤައުމެއްގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކުންފުންޏަކަށް ވީނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހުއްދަ ލިބިގެން، ޒޯނެއް ތަރައްޤީކުރާ ޑިވެލޮޕަރު ނުވަތަ އެ ޒޯނެއްގައި އިންވެސްޓްކުރާ އިންވެސްޓަރު، އުފައްދާ ނުވަތަ ކޮންޓްރޯލްކުރާ ނުވަތަ ހިންގާ އިޤްތިޞާދީ މަސައްކަތަށް ނުވަތަ އެކަމަށް ކުރާ ޚަރަދަށެވެ. އަދި، ޒޯނެއްގެ ޢުމްރާނީ ނުވަތަ މާއްދީ ވަސީލަތްތަކާއި ޚިދުމަތްތަކާއި ފަސޭހަތައް ގާއިމުކުރުމަށް ޒޯނުގެ ޑިވެލޮޕަރު ކުރާ ޚަރަދާއި އޭނާ ބިނާކުރާ ވަސީލަތްތަކާއި ޚިދުމަތްތަކާއި ފަސޭހަތައްވެސް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.

ބޭންކް ތަކަށައި، އިންޝުއަރެންސް ކުންފުނިތަކަށާއި، އެފަދަ މާލީ އެހެން ކުންފުނިތަކަށާއި، އެކިފަރާތްފަރާތުގެ ފައިސާ ބަލަހައްޓައި އިންވެސްޓް ކޮށްދިނުމަށް އުފައްދާފައިވާ ކުންފުނިތަކަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހިންގުމަށް ހުއްދަކުރާ ޒޯނެއްގެ ތަފްޞީލުތަކާއި، އެ ޒޯނުގައި ހިންގަން ހުއްދަކުރާ އިޤްތިޞާދީ މަސައްކަތްތަކާއި އިންވެސްޓްމަންޓްތަކުގެ ތަފްޞީލުތަކާއި، އެ ޒޯން ތަރައްޤީކުރުމަށް ކުރާނެ ހޭދައިގެ މިންވަރުތަކާއި، އެ ޒޯނުގައި ކުރާ އިންވެސްޓްމަންޓާގުޅޭ ޝަރުޠުތަކާއި، އެ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ދިވެހި ސަރުކާރުން ދިނުމަށް ކަނޑައަޅާ ޢިނާޔަތްތަކާއި، އެ ޒޯނުގައި ކުރާ އިންވެސްޓްމަންޓާ ގުޅޭގޮތުން ސަރުކާރުން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ކަންކަން ހިމެނޭގޮތުން، އެ ޒޯނުގެ ޑިވެލޮޕަރާއި ބޯޑާ ދެމެދު ސޮއިކުރާ އެއްބަސްވުމަށެވެ.

މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޢައްޔަންކުރާ އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރަށެވެ. ނުވަތަ އޭނާގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ހަވާލުކުރާ މުއައްސަސާ ނުވަތަ ފަރާތަށެވެ.

ދައުލަތުގެ އެކި އިދާރާތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ ވެރިން ފެންވަރުގެ މަޤާމުތައް ނޫން މަޤާމުތަކުގައި ތިބޭ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން މި ޤާނޫނުގެ 36 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ދައުލަތުގެ އެ އިދާރާގެ ފެންވަރުގައި އަދާކުރުމަށް ދައުލަތުގެ އެ އިދާރާއެއްގެ އިސްވެރިޔާ ޙަވާލުކުރާ މުވައްޒަފަށެވެ. ނުވަތަ މުވައްޒަފުންނަށެވެ.

ޑޭޓާ މެސެޖު ޖެނެރޭޓްކުރުމަށް، ނުވަތަ ފޮނުވުމަށް، ނުވަތަ ލިބުމަށް، ނުވަތަ ރައްކާކުރުމަށް، ނުވަތަ ޕްރޮސެސްކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ސިސްޓަމަށެވެ.

އިންފޮމޭޝަން ޓެކްނޮލޮޖީއާއި ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ޚިދުމަތްތައް ފޯރުވައިދެވޭ ތަފާތު ޓެކްނޮލޮޖީތަކަށާއި ޚިދުމަތްތަކަށެވެ.

ދިވެހި އިޤްތިޞާދުގައި ތަކެތީގެ އަގަށާއި ޚިދުމަތުގެ އަގަށް އަހަރުން އަހަރަށް އަންނަ މަތިވުމަށެވެ.

ވަކި އެއްވުމެއް ވަކި ތަނެއްގައި ބޭއްވުމަށް ކުރަންޖެހޭ ކަންކަންކޮށް، އެ އެއްވުން އިންތިޒާމުކުރުމުގެ ކަންކަން އިސްވެކޮށް، އެކަންކަމާ ހަވާލުވެހުރި ޠަބީޢީ ޝަޚްޞަކަށެވެ. ނުވަތަ އެކަންކަމާ ހަވާލުވެތިބި ޠަބިޢީ ޝަޚްޞުންނަށެވެ.

އެގްރީމެންޓަކަށް ނުވަތަ ކޮންޓްރެކްޓަކަށް ނުވަތަ ޕްލޭނަކަށް ނުވަތަ ކަމަކާގުޅޭ ގޮތުން އާދެވޭ އެއްބަސްވުމަކަށް އަދި އެ ކަންކަމަށް ޢަމަލުކުރުމުގައި ހިނގާ އެންމެހައި މަރުޙަލާތަކަކާއި މުޢާމަލާތްތަކަށެވެ. އެއީ އެ ކަމުގައި ހިމެނޭ ފަރާތްތައް ޤާނޫނީ ގޮތުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތަކަށްވީ ނަމަވެސް ނުވަތަ ނުވި ނަމަވެސް މެއެވެ.

ކަމުގައި ބުނެފައިއެވަނީ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބު ބޭއްވުމަށްޓަކައި ކޮންމެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ވަކިވަކި އިންތިޚާބީ ދާއިރާގެ ގޮތުގައި ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2009 (ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބީ ދާއިރާތައް ކަނޑައެޅުމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ކަނޑައަޅާ ސަރަޙައްދުތަކަށެވެ.

ކަމުގައި ބުނެފައިއެވަނީ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބު ބޭއްވުމަށްޓަކައި ކޮންމެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި ވަކިވަކި އިންތިޚާބީ ދާއިރާގެ ގޮތުގައި މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ކަނޑައަޅާ ސަރަޙައްދުތަކަށެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 231 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ތަޢާރަފުކުރަންޖެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބާއްވާ އަތޮޅު ކައުންސިލާއި ރަށު ކައުންސިލްގެ އިންތިޚާބަށެވެ.

ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން އިދާރީ ދާއިރާތައް ހިންގުމަށް ހަދާ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޢާންމުކޮށް ރައްޔިތުން ވޯޓުލައިގެން، އެކިއެކި ކައުންސިލްތަކަށް މެންބަރުން ހޮވުމަށް ބާއްވާ އިންތިޚާބުތަކަށާއި، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަމަށް މީހުން ހޮވުމަށް ބާއްވާ ޢާންމު އިންތިޚާބުތަކަށާއި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަމުގެ މަޤާމަށް މީހަކު ހޮވުމަށް ބާއްވާ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުތަކަށެވެ. އިންތިޚާބުގެ މާނައިގައި މިއިން މަޤާމެއް ހުސްވެގެން ވަކި ގޮނޑިއަކަށް މެންބަރަކު އިންތިޚާބު ކުރުމަށް ބާއްވާ ބައި އިލެކްޝަންތައް ވެސް ހިމެނެއެވެ.

ޤާނޫނު ނަންބަރު 11/2008 (އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނު) އާއި އެ ޤާނޫނަށް ގެނެވޭ އެންމެހައި އިޞްލާޙުތައްވެސް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.

ކާރިސާއެއްގައި އިޖާބަދިނުމަށާއި ރިލީފް އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން، ފޯރުކޮށްދެވޭ މާލީ، މާއްދީ އަދި އިންސާނީ އެހީތެރިކަމަށެވެ.